Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Şikayət et
Bu şərhi şikayət etmək istədiyinizdən əminsiniz?
Xəbər lenti
ABŞ-ın isti səhrasının ortasında buz mağarası: Artıq 3 min ildir ərimir
ABŞ-ın Yeni Meksiko səhrasında unikal təbii anomaliya mövcuddur – Bandera vulkanının buz mağarası, temperaturu artıq üç mindən çox ildir sıfırın altındadır. Səhrada isə istinin hökm sürdüyü bildirilir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" yazır.
Digər mağaralardan fərqli olaraq, burada temperatur daim sıfırın altında qalır. Bu, alimlərə təbii "soyuducu”nu araşdırmaq üçün nadir imkan yaradır; mağara artıq 3 400 ildən çoxdur donmuş vəziyyətdədir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, mağaranın içərisində davamlı soyuqluq onun geoloji mənşəyi ilə bağlıdır. Vulkan püskürməsi zamanı ərimiş lava yer səthinin altında hərəkət etdikdə, üst təbəqə soyuyub bərkidikdə, lava alt təbəqədə axmağa davam edir və sonra boş tunel buraxır. Mağara məhz belə təbii keçiddə yerləşir, forması və divarlarının məsaməli quruluşu soyuq havanın içəridə qalmasına, eyni zamanda xarici istiliyi keçirməməsinə imkan verir.
Mağaradakı buz davamlı olaraq əriyən qar və yağış sularıyla doldurulur; içəri düşən su dərhal buz üzərində donur. Nəticədə, buz minilliklər ərzində yığılır və hazırda onun qalınlığı 6 metrə çatır. Temperaturun sabitliyi ona xaricdəki ekstremal istiyə baxmayaraq qorunmağa imkan verib.
Soyuq həyat
Mənfi temperaturlara baxmayaraq, bu yer arktik yosunlar üçün ev rolunu oynayır. Bu dözümlü orqanizmlər buzun səthində inkişaf edir və donmuş səthdə parlaq mavi-yaşıl qat əmələ gətirir. Sandia Dağlarının Təbii Tarix Mərkəzindən ekolog Pol Maurermannın sözlərinə görə, yosunların belə soyuq mühitdə mövcudluğu adaptasiyanın təəccüblü nümunəsidir.
Bundan əlavə, yeraltı kamerada arktik yosunların mövcudluğu canlı orqanizmlərin ekstremal şəraitdə yaşama qabiliyyətini vurğulayır: mağaranın donmuş ekosistemi təbiətin hətta ən çətin mühitlərdə də mövcud olmağa və uyğunlaşmağa qadir olduğunun sübutudur.
Geoloji zaman kapsulu
Bandera vulkanı sakit olsa da, vulkanik aktivliyi və onun uzunmüddətli ətraf mühit təsirini başa düşməkdə vacib rol oynayır. Bu vulkan, şlak konusunun püskürməsinin tipik nümunəsidir – qısa və partlayıcı lava çıxışları ilə yüksək, qırıq vulkanik konuslar əmələ gətirir. Bandera vulkanının püskürməsi təxminən 244 metr dərinliyində kratere səbəb olub, ziyarətçilər bunu bu gün də görə bilirlər.
Lava axınları soyuyub bərkidikcə, lava bəzi yerlərdə axaraq tunellər yaradır və nəticədə buz mağarasını formalaşdırır. Bu proses vulkanik fəaliyyətin zamanla dəyişən unikal geoloji obyektlər yaratmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir. Mağaranın saytındakı məlumata görə, bu lava sahələri hazırda təxminən 37 kilometr məsafəni əhatə edir.
Aydın
Oxşar xəbərlər
Mask Ayda və Marsda şəhər salmaq istəyir
Dünya
09.02.2026
Bloqlar
Pozitiv dünyadan çıx
Pozitiv dünyadan çıxmaq istədiyinizdən əminsiniz?
Xəbərdarlıq
DİQQƏT! Qaynarinfo.az-ın açıq materiallarının olduğu kimi surətini çıxarmaq, digər saytlara yerləşdirmək, yaymaq qadağandır. Qanunvericiliyə əsasən açıq materialların yalnız 1/3 hissəsindən istifadə etmək olar. Əks halda məsələ məhkəmə predmeti ola bilər!
Şərhlər