Fiziklər maşın öyrənməsi vasitəsilə mürəkkəb sistemlərdə hissəciklər arasındakı qarşılıqlı təsirlərin gözlənilməz detalları üzə çıxarıblar. Tədqiqat nereciprok qüvvələrə həsr olunub: bu halda bir hissəcik digərinə təsir edir, lakin əks reaksiya eyni şəkildə baş vermir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "ScienceDaily" yazır.

Araşdırmada Emori Universitetindən eksperimental və nəzəri fiziklər iştirak ediblər. Onlar xüsusi hazırlanmış neyron şəbəkəni laboratoriya şəraitində toplanmış tozlu plazma məlumatları ilə birləşdiriblər.

Alimlərin fikrincə, süni intellekt (Al) artıq yalnız məlumat analizi və proqnozlaşdırma vasitəsi deyil. O, yeni fizika qanunlarının kəşfində də rol oynaya bilər.

Tozlu plazmada qüvvələrin yüksək dəqiqlikli analizi

Tədqiqat nəticəsində Al vasitəsilə tozlu plazmanı idarə edən fiziki proseslərin ən detallı təsvirlərindən biri hazırlanıb. Bu sistem ionlaşmış qazdan ibarətdir və içərisində qarşılıqlı təsirdə olan yüklü hissəciklər, o cümlədən mikroskopik toz zərrəcikləri mövcuddur.

Neyron şəbəkə sayəsində alimlər nereciprok qüvvələri 99 faizdən yüksək dəqiqliklə təsvir etməyə nail olublar. Bu qüvvələrin ölçülməsi və modelləşdirilməsi ən çətin problemlərdən hesab olunur.

Tədqiqatçılar düşünürlər ki, bu yanaşma çoxsaylı qarşılıqlı təsir edən komponentlərdən ibarət sistemlərə geniş tətbiq oluna bilər. Buraya sənaye materialları (məsələn, boya və mürəkkəb) və hətta canlı hüceyrə qrupları daxildir.

Hissəciklərin 3D hərəkətinin izlənməsi

Burton laboratoriyası tozlu plazma və oxşar materialları xüsusi eksperimentlərdə öyrənir. Alimlər vakuum kamerasına yerləşdirilən ionlaşmış qaz mühitində kiçik plastik hissəciklərdən istifadə edərək daha mürəkkəb sistemləri modelləşdirirlər. Qaz təzyiqini dəyişməklə real şəraitə bənzər mühitlər yaradır və hissəciklərin müxtəlif qüvvələrə reaksiyasını müşahidə edirlər.

Layihə üçün tədqiqatçılar hissəciklərin üçölçülü (3D) hərəkətini qeydə alan tomoqrafik görüntüləmə üsulu hazırlayıblar. Kameradan lazer şüası keçərək hərəkət edən hissəcikləri işıqlandırır və yüksək sürətli kamera görüntüləri qeyd edir. Daha sonra bu kadrlar birləşdirilərək onlarla hissəciyin zamanla dəyişən mövqeyi yenidən qurulur.

Təəccüblü nəticələr və yeni kəşflər

Məlumatlara görə, 3D trayektoriyalar üzrə öyrədilən Al hissəciklər arasındakı mürəkkəb qarşılıqlı təsirləri, o cümlədən asimmetrik qüvvələri uğurla aşkarlayıb. Tədqiqatçılar bu davranışı suda hərəkət edən iki qayığa bənzədirlər: hər bir qayıq yaratdığı dalğalarla digərinə təsir göstərir.

Bu nəticələr bəzi əvvəlki nəzəriyyələri də sual altına alır. Uzun illər qəbul edilən ideyaya görə, hissəciyin elektrik yükü onun ölçüsünə birbaşa proporsional artır. Yeni məlumatlar isə göstərir ki, böyük hissəciklər daha çox yük daşısa da, bu əlaqə daha mürəkkəbdir və plazmanın sıxlığı və temperaturu kimi amillərdən asılıdır.

Aydın