İyulun 7–8-də Ankarada NATO-nun 36-cı Dövlət və Hökumət Başçıları Sammitinin keçiriləcəyi gözlənilir. Toplantı yalnız alyansın gələcək təhlükəsizlik strategiyasının deyil, həm də Ukraynadakı müharibə ilə bağlı diplomatik proseslərin müzakirə ediləcəyi mühüm platforma kimi qiymətləndirilir.

Sammit ərəfəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə ayrı-ayrılıqda telefon danışıqları aparması beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini Vaşinqtonun diplomatik fəallığına yönəldib.

Siyasi analitiklərin fikrincə, Tramp sammit başlamazdan əvvəl həm Moskva, həm də Kiyevlə təmas qurmaqla ABŞ-ın münaqişənin həllində vasitəçi rolunu yenidən ön plana çıxarmağa çalışır.

Ekspertlər hesab edirlər ki, sammit çərçivəsində keçiriləcək görüşlər növbəti aylarda mümkün sülh danışıqlarının istiqamətini müəyyənləşdirə bilər.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin xarici siyasət məsələləri üzrə köməkçisi Yuri Uşakovun sözlərinə görə, liderlər arasında baş tutan telefon danışığında əsas diqqət Ukrayna münaqişəsinin siyasi-diplomatik yollarla həllinə yönəlib.

Yuri Uşakov bildirib ki, Rusiya tərəfi böhranın sülh yolu ilə nizamlanmasına və qarşılıqlı məqbul həll variantlarının axtarışına hazır olduğunu bir daha bəyan edib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff vasitəçilik missiyasını davam etdirəcək. Münasib şərait yaranacağı təqdirdə Moskvaya yeni səfərlərin də mümkün olduğu bildirilir. Bununla yanaşı, bu məlumat ABŞ administrasiyası tərəfindən hələlik rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib.

Telefon danışığı zamanı Donald Tramp Ukraynada hərbi əməliyyatların mümkün qədər qısa müddətdə dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Kremlin yaydığı məlumata görə, ABŞ Prezidenti müharibənin başa çatmasının təkcə regional təhlükəsizlik baxımından deyil, həm də Vaşinqtonla Moskva arasında iqtisadi münasibətlərin normallaşdırılması üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirib.

Vladimir Putin isə cavabında Ukrayna rəhbərliyini və Avropa ölkələrini münaqişəni uzatmaqda və eskalasiyanı dərinləşdirməkdə ittiham edib. O, Donald Trampa Kremlin mövqeyini təqdim edərək Rusiyanın "öz fundamental maraqlarını nəzərə alan siyasi-diplomatik həll"in tərəfdarı olduğunu bildirib.

Danışıqlarda yalnız Ukrayna deyil, Yaxın Şərqdəki vəziyyət və İran ətrafında baş verən geosiyasi proseslər də müzakirə olunub. Kreml ABŞ ilə İran arasında mümkün dialoqun uzunmüddətli sabitliyə xidmət edəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Putin Rusiyanın regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu qeyd edib. Tramp isə bu mövqeyə görə təşəkkürünü ifadə edib.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski də Donald Trampla telefon danışığını təsdiqləyərək bildirib ki, tərəflər cəbhədəki vəziyyəti və diplomatik təşəbbüsləri müzakirə ediblər.

> "Bu müharibəni başa çatdırmaq üçün real diplomatik imkanlar mövcuddur və Amerikanın qətiyyəti həlledici rol oynaya bilər. Ankara NATO Sammitində bu müzakirələri davam etdirmək barədə razılığa gəldik."

ABŞ administrasiyası telefon danışığının detalları ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib.

Bununla belə, "Reuters"in yaydığı məlumata görə, Trampın sammit çərçivəsində Volodimir Zelenski ilə üzbəüz görüşü planlaşdırılır. Bildirilir ki, görüşün əsas mövzusu Ukraynada müharibənin dayandırılması yollarının müzakirəsi olacaq. Həmçinin Trampın Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ayrıca görüşünün keçirilməsi də gözlənilir.

Dünya mediası bu telefon diplomatiyasını sammit öncəsi ən mühüm geosiyasi hadisələrdən biri kimi qiymətləndirir.

"Reuters" yazır ki, Tramp müharibənin hərbi mərhələsinin dalana dirəndiyini hesab edir və tərəfləri danışıqlar masasına qaytarmağa çalışır.

"Associated Press" isə qeyd edir ki, Vaşinqtonun əsas məqsədi Ukraynaya dəstəyi davam etdirməklə yanaşı, münaqişənin siyasi həlli üçün yeni imkanları araşdırmaqdır.

Siyasi analitiklərin qənaətincə, Ankara Sammiti Ukraynadakı müharibəni birdəfəlik başa çatdırmasa da, Trampın Putin və Zelenski ilə paralel təmasları yeni diplomatik mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.

Ekspertlər hesab edirlər ki, əgər sammitdən sonra Vaşinqton, Moskva və Kiyev arasında birbaşa danışıqların yeni formatı formalaşarsa, bu, son illərin ən ciddi diplomatik təşəbbüslərindən biri ola bilər.

Bununla yanaşı, analitiklər xatırladırlar ki, tərəflərin əsas məsələlər — işğal olunmuş ərazilərin statusu, təhlükəsizlik təminatları və mümkün atəşkəsin şərtləri ilə bağlı mövqeləri hələ də ciddi şəkildə fərqlənir. Bu səbəbdən sammitin əsas nəticəsinin sülh sazişi deyil, danışıqlar prosesinin davam etdirilməsi üçün siyasi iradənin nümayiş etdirilməsi olacağı ehtimal edilir.

Siyasət Şöbəsi