Donald Trampın ikinci müddətinin başlamasından bəri ABŞ-ın xarici siyasəti bir sıra məsələlərdə tez-tez kəskin şəkildə dəyişib və milli təhlükəsizlik üzrə rəsmilərin iştirakı olmadan formalaşdırılıb. Əvəzində, ABŞ administrasiyasının hərəkətləri müstəsna olaraq Donald Tramp və onun ən yaxın köməkçilərindən ibarət kiçik bir qrup tərəfindən diktə edilib.

Qaynarinfo "Reuters”ə istinadla yazır ki, Trampın Vaşinqton bürokratiyasına şübhəli münasibəti və qərarlarını sürətlə həyata keçirmək istəyi nəzərə alınarsa, bu yanaşma bir çox cəhətdən onun xeyrinə işləyir. Lakin bundan irəli gələn qəfil bəyanatlar və gözlənilməz dəyişikliklər ABŞ-ın əsas müttəfiqləri ilə münasibətlərinə düzəlməz zərər vurmaq riski daşıyır.

Hərbi hərəkətlər

Belə mərkəzləşdirilmiş və fərdiləşdirilmiş yanaşmanın təhlükəsi son bir neçə həftədə, Tramp və administrasiyasının rəsmiləri müsahibələrdə və sosial şəbəkələrdə dəfələrlə Qrenlandiyada güc tətbiqi ehtimalına işarə etdikdə aydın oldu. Bu şərhlər Vaşinqtonda və ABŞ müttəfiqləri arasında qarışıqlıq və narahatlıq yaradıb.

"Mənbələrdən birinin verdiyi məlumata görə, qanunvericilər dövlət katibi Marko Rubioya və Ağ Evin yüksək rütbəli rəsmilərinə zəng edərək narahatlıqlarını bildirib və administrasiyaya növbəti addımlar atmamağı tövsiyə ediblər. Bəzi respublikaçı qanunvericilər də administrasiya nümayəndələrinə Qrenlandiyaya hər hansı hərbi müdaxilə ilə bağlı mümkün impiçment araşdırmasından qorxduqlarını bildiriblər", – "Reuters” yazır.

Administrasiyaya yaxın iki mənbənin bildirdiyinə görə, hərbi hərəkətlər heç vaxt ciddi şəkildə nəzərdən keçirilməsə də, Pentaqonun və Ağ Evin keçmiş əməkdaşı, hazırda Amerika Müəssisə İnstitutunda (AEI) çalışan Kori Şeyk bildirib ki, Trampın Qrenlandiyanı güclə ələ keçirmək təhdidi artıq zərərini vurub:

"Tramp öz təhdidlərində o qədər qeyri-ardıcıldır ki, bunu bir daha etməyəcəyinə zəmanət vermək mümkün deyil. O, Birləşmiş Ştatları ən yaxın dostlarımızın gözündə etibarsız vəziyyətə salıb".

Mərkəzləşdirilmiş qərarlar

Trampın xarici siyasət qərarlarını mərkəzləşdirmək, etibarlı köməkçilərə arxalanmaq və ekspertləri faktiki olaraq kənarlaşdırmaq təcrübəsi onun ikinci müddətinin daimi mövzusudur.

Bu, Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsinin dayandırılması ilə bağlı danışıqlar zamanı bir neçə dəfə baş verib. Xüsusilə, payızda Trampın xüsusi elçisi Stiv Uitkoff, kürəkəni Cared Kuşner və Rusiyanın elçisi Kiril Dmitriyev arasındakı görüşlər nəticəsində müharibəni dayandırmaq üçün 28 bəndlik plan hazırlanıb.

Mənbələrin verdiyi məlumata görə, adətən belə bir planın inkişafından xəbərdar olmalı olan Dövlət Departamenti və Milli Təhlükəsizlik Şurasındakı bir çox yüksək rütbəli amerikalı rəsmi bu proses barədə məlumatlandırılmayıb.

Dövlət Departamentinin nümayəndəsi bəyan edib: "Prezident Trampın administrasiyasında sıx əməkdaşlıq mühiti hökm sürür və əsas prioritetləri vicdanla irəli aparan fədakar dövlət qulluqçuları var. Bir də mətbuata şikayət edən və prezident Trampın proqramını həyata keçirmək üçün nə sağlam düşüncəyə, nə də xarakterə malik olan anonim mənbələr var".

Trampın siyasəti

Daha əvvəl Tramp, Çinlə ticarət sazişi bağlayacağı təqdirdə Kanadaya bütün ixracatı üçün 100% gömrük rüsumu tətbiq edəcəyi ilə hədələmişdi. Bu qərar artıq Senatda tənqid olunub.

Tramp Britaniya qoşunlarının Əfqanıstanda guya "cəbhə xəttinin gerisində" qaldığını iddia edən bəyanatı ilə Böyük Britaniyada qəzəb dalğasına səbəb olmuşdu. Bu, Baş nazir Kir Starmer və digər siyasi liderlərin, xüsusən də şahzadə Harri cəbhə xəttində helikopter pilotu kimi xidmət etmiş və döyüşlərdə dostlarını itirmiş Kral III Karlın narazılığına səbəb olmuşdu. Bir neçə gün sonra Ağ Ev rəhbəri həftəsonu mövqeyini dəyişdi və orada ABŞ-ın rəhbərliyi altında döyüşən britaniyalı əsgərləri təriflədi.

Alpər