Alimlərin fikrincə, insan həyatında ən yorucu onillik 40–50 yaş arasında baş verir. Məhz bu dövrdə bədəndə müəyyən bioloji dəyişikliklər eyni vaxtda baş verir və bu, həyat yükü ilə üst-üstə düşür.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" yazıb.

Bristol Universitetinin anatomiyadan professoru Mişel Spirin sözlərinə görə, bu orta yaş yorğunluğunu "biologiya və yüklənmə arasındakı uyğunsuzluq” termini ilə ən yaxşı təsvir etmək olar.

"Bədənimiz hələ də enerjini tam istehsal edə bilir, amma bunu artıq gənc yaşlardakı şərtlərlə etmir, halbuki enerji tələbləri çox vaxt maksimuma çatır”, deyə alim qeyd edir.

Bioloji disbalanslar müvəqqətidir

Yaxşı xəbər odur ki, enerjini tükədən bu bioloji disbalanslar müvəqqətidir. Üstəlik, ekspertin sözlərinə görə, yaş artdıqca bir çox insan ikinci nəfəsini hiss edə bilər.

"20 yaşınızı xatırlasaq, bədən üçün hər şey daha asan görünürdü: gec yatmaq, gec evə gəlmək, nizamsız məşq etmək – və buna baxmayaraq, nisbətən yaxşı formada qalmaq mümkün idi”, deyə Spirin izah edir.

Maraqlıdır ki, yaşlanma elmi bu hissin doğru olduğunu göstərir: "20 yaşında bədən bioloji olaraq çox tolerantdır. Əzələlərin bərpası daha sürətli, iltihabi reaksiyalar daha qısamüddətli, hüceyrə səviyyəsində enerji istehsalı isə səmərəli və məhsuldar olur”.

O izah edib ki, enerjini təmin edən hüceyrə hissələri – mitoxondriyalar – gənc yaşda daha çox enerji təmin edir, itkilər azdır və iltihabi yan məhsullar daha azdır.

"Daha çox mövcud enerji olduqda, hər şey "ucuz” başa gəlir, ona görə də pis yuxu, gecə saatları və ya intensiv fiziki fəaliyyət daha az təsir göstərir”, deyə alim əlavə edib.

40 yaşında başlayan dəyişikliklər

Lakin 40 yaşında kiçik dəyişikliklər bu incə tarazlığı pozmağa başlayır. Əzələ kütləsi təbii olaraq azalır, əgər onu müntəzəm güc məşqləri ilə dəstəkləməsək. Əzələlər azaldıqca gündəlik hərəkətlər də 20 yaşdan daha çox enerji tələb edir.

Mitoxondriyalar hələ də enerji istehsal edir, amma daha az səmərəli işləyir, enerji azalır, tullantılar artır. Bu bərpanı bioloji cəhətdən daha bahalı edir; gec saatlar və stress 20 yaşında problem yaratmırdısa, indi daha çox yorğunluq gətirir.

40 yaşında baş verən digər vacib dəyişiklik – yuxunun pisləşməsidir. 20 yaşda yuxu daha dərin və səmərəlidir, qısa fasilələr belə fiziki və psixoloji bərpa üçün kifayətdir. Yaş artdıqca bu sistemi qoruyan mexanizmlər daha az sabit olur:

"Hormon dəyişiklikləri, xüsusilə qadınlarda premenopauza dövründə estrogen və progesteron səviyyəsinin dalğalanması, yuxu dərinliyini və bədən temperaturunu tənzimləyən beyin sahələrinə birbaşa təsir edir. Bu, dərin, bərpaedici yuxunu qorumağı çətinləşdirir”.

Üstəlik, yaş artdıqca stress reaksiyası aktivləşir, gecə korizol səviyyəsi yüksəlmə ehtimalı artır, yuxu səthi və parçalı olur. Nəticədə insanlar eyni müddət yatmalarına baxmayaraq daha az dincəlmiş hiss edirlər.

Zehni yüklənmə də önəmlidir

Ən vacib məqam odur ki, bu kiçik dəyişikliklər beynimizin ən çox yükləndiyi dövrdə baş verir. Tədqiqatlar göstərib ki, orta yaş kognitiv və emosional yüklənmənin maksimum olduğu dövrdür, insanlar rəhbərlik və baxım funksiyalarını üzərinə götürür. Zehni çoxtapşırmalılıq fiziki iş qədər enerjini tükədir və insanlar fiziki iş olmasa da tam yorğunluq hiss edir.

Hər kəsin bu dəyişiklikləri yaşaması fərqli olur. "Eyni yaşda olan iki insanın enerjisi tam fərqli ola bilər, çünki bədənlərinə düşən yük fərqlidir”, deyə professor əlavə edib.

60 yaşdan sonra enerji artır

Yaxşı xəbər odur ki, 60 yaşdan sonra enerji səviyyəsi artaraq stabilləşir, fiziki imkanlar azalmasına baxmayaraq. Bu dövrdə stress daha az, iş daha yüngül və yuxu rejimi daha nizamlı olur.

Tədqiqatlar göstərib ki, 60–70 yaş arası insanlar güc məşqləri ilə gücünü bərpa edə, metabolik sağlamlığı yaxşılaşdıra və enerji səviyyəsini bir neçə ay ərzində artıra bilirlər. Doğru özünə qulluq da vacibdir.

"Məqsəd 20 yaşdakı enerji səviyyəsini bərpa etmək deyil, bərpaya önəm verməkdir. Bu, nizamlı yuxu rejimi, güc və çəki məşqləri, stresin idarəsi və kifayət qədər proteinlə tam qidalanma deməkdir”, deyə Spirin vurğulayıb.

Aydın