Yuxu vərdişləri birbaşa beyin sağlamlığına təsir edir və əksinə. Buna görə də, orqanizmdə bir və ya bir neçə xroniki yuxu pozuntusu müşahidə olunarsa, bu daha ciddi problemlərin siqnalı ola bilər. Yel Tibb Məktəbinin nevrologiya üzrə dosenti Arman Feşaraki-Zade bildirib ki, xüsusilə dərin yuxunun pozulması ilə demensiya riski arasında güclü əlaqə mövcuddur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Huffpost” yazır.

Beyində yuxu zamanı toksinləri təmizləyən "qlimfatik sistem” fəaliyyət göstərir. Bu toksinlərə demensiya inkişaf etdikcə yığılan beta-amiloid zülalı da daxildir. Buna görə yuxu və oyanıqlıq dövrlərinin ciddi pozulması erkən xəbərdarlıq siqnalı ola bilər.

Alimlərin sözlərinə görə, yaddaşın formalaşması üç mərhələdən ibarətdir: kodlaşdırma, konsolidasiya və xatırlama. Xüsusilə konsolidasiya mərhələsi dərin və sürətli yuxu ilə bağlıdır və yeni məlumatların sabitləşməsində mühüm rol oynayır. Bu mərhələnin pozulması yaddaşın zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Demensiyanın əlaməti ola biləcək yuxu problemləri

Ağır yuxusuzluq

Qəfil başlayan və ağır keçən yuxusuzluq diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Bu, yuxuya getməkdə və yuxunu saxlamaqda ciddi çətinliklər, həmçinin gün ərzində güclü yorğunluq və tez-tez əhval dəyişiklikləri ilə müşayiət oluna bilər.

Nevroloq Favad Mianın sözlərinə görə, Altsheymer xəstəliyində yuxuya getməkdə çətinlik, gecə tez-tez oyanma və gündüz yuxululuq geniş yayılmışdır. Bu, yuxu-oyanıqlıq dövrünü tənzimləyən beyin strukturlarının tədricən zəifləməsi ilə bağlıdır.

Qeyri-adi vaxtlarda yatmaq

Sirkadiyan ritm insanın gündəlik aktivlik və yuxu rejimini tənzimləyir. Bu ritm pozulduqda insanın bioloji saatı ətraf mühitlə uyğunluğunu itirir və nəticədə gündüz çox yatmaq, gecə isə oyaq qalmaq halları yaranır.

Bu dəyişikliklər tez-tez şüurun qarışması və davranış dəyişiklikləri ilə müşayiət olunur. Bu isə neyrodegenerativ proseslərin beynin daxili saatına təsir etməsi ilə izah edilir.

Yuxuda real hərəkətlər etmək

Yuxuda qışqırmaq, vurmaq, təpik atmaq və ya qəfil hərəkətlər etmək bəzi demensiya növlərinin, xüsusilə Parkinson xəstəliyinin erkən əlaməti ola bilər.

Bu vəziyyət adətən sürətli yuxu fazasında davranış pozuntusu ilə bağlıdır və insanın gördüyü yuxulara fiziki reaksiya verməsi ilə xarakterizə olunur.

Gecə dolaşmaq

Bu halda sirkadiyan ritm pozulur, insan gecə daha aktiv olur və kifayət qədər yuxu ala bilmir. Nəticədə beynin gecə ərzində zərərli zülalları təmizləmə qabiliyyəti azalır və bu da zamanla koqnitiv funksiyaların zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Həkimlər vurğulayır ki, yalnız yuxu problemlərinə əsaslanaraq demensiya diaqnozu qoymaq olmaz, lakin bu əlamətlər müşahidə olunarsa, mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.

Aydın