Müasir dövrdə liderlik təkcə strategiya, yüksək IQ və ya özünü göstərməkdən ibarət deyil. Uzun müddət belə hesab olunurdu ki, otaqda ən yüksək səslə danışan insan qalib gəlir. Lakin psixoloqlar bu mifi təkzib edirlər. Təşkilati psixologiya sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, liderliyin real təsirini müəyyən edən bacarıqlar daha çox insan yönümlü xüsusiyyətlərdir: emosional intellekt, təvazökarlıq və psixoloji təhlükəsizlik mühiti yaratmaq bacarığı.

Qaynarinfo "Forbes"ə istinadən xəbər verir ki, bu xüsusiyyətlər insanların sizə etibar edib-etmədiyini, fikirlərini sizinlə bölüşüb-bölüşmədiyini və nəticədə sizinlə işləmək istəyib-istəmədiyini müəyyənləşdirir. Bunlar sadəcə "yumşaq bacarıqlar” deyil – onlar effektivliyi artıran əsas amillərdir. Psixologiya liderlik uğuru ilə ən çox əlaqələndirilən üç əsas xüsusiyyəti müəyyən edib.

Emosional intellekt: İstedadı işlədən bacarıq

Emosional intellekt effektivliyin əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Bu bacarığa sahib olan insanlar həm öz emosiyalarını, həm də başqalarının hisslərini tanıya, tənzimləyə və düzgün reaksiya verə bilirlər.

Emosional intellekti liderlik elminə gətirən alimlərdən biri olan Daniel Qoulman qeyd edir ki, liderlik hökmranlıq deyil, insanları ortaq məqsəd uğrunda birləşdirmək sənətidir. Bu bacarıq isə emosional şüurluluq və özünü idarəetmə ilə sıx bağlıdır.

Araşdırmalar göstərir ki, yüksək emosional intellektə malik liderlər daha güclü münasibətlər qurur, münaqişələri daha yaxşı idarə edir və daha motivasiyalı komandalar yaradır.

Təvazökarlıq: Komandanı iştirak etməyə dəvət edən liderlik

Uzun illər liderlik mühitində təvazökarlıq zəiflik kimi qəbul olunurdu. Lakin müasir tədqiqatlar bunun əksini göstərir.

Buffalo Universitetinin tədqiqatçısı Bredli Ouensin fikrincə, təvazökar liderlik üç əsas davranışla xarakterizə olunur: səhvləri etiraf etmək, başqalarının güclü tərəflərini qiymətləndirmək və öyrənməyə açıq qalmaq.

"Academy of Management Journal" jurnalında dərc edilən araşdırma göstərib ki, təvazökar liderlər komanda üzvləri üçün daha təhlükəsiz öyrənmə mühiti yaradır. Bu zaman əməkdaşlar ideyalarını bölüşmək və risk etməkdən çəkinmirlər.

Harvard Universitetinin liderlik üzrə tədqiqatçısı Emi Edmondson qeyd edir ki, "mən səhv edə bilərəm” deməyə cəsarəti olan liderlər daha yaxşı qərarlar qəbul edir, çünki insanlar onlara həqiqəti deməkdən qorxmurlar.

Psixoloji təhlükəsizlik: Cəsarət mədəniyyəti

Əgər emosional intellekt emosiyaları tənzimləyirsə, təvazökarlıq iştirak üçün imkan yaradırsa, psixoloji təhlükəsizlik insanların həqiqətən də fikirlərini açıq deməsini təmin edir.

Lider üçün ən ciddi xəbərdarlıq siqnallarından biri odur ki, o danışmağı bitirdikdən sonra otaqda sükut yaranır. Daha təhlükəlisi isə əvvəllər sual verən və ya fikir bildirən insanların birdən-birə susmağa başlamasıdır.

Harvard Biznes Məktəbinin professoru Emi Edmondson psixoloji təhlükəsizliyi belə izah edir: bu, insanların ideyalarını, suallarını, narahatlıqlarını və səhvlərini ifadə etdiklərinə görə cəzalandırılmayacaqlarına və ya alçaldılmayacaqlarına inanmasıdır.

Bu mühit olmadıqda insanlar problem gördükləri halda belə susmağa üstünlük verirlər. Buna görə də psixoloji təhlükəsizliyi yüksək olan komandalar innovasiya, öyrənmə və maliyyə nəticələri baxımından daha uğurlu olur.

Niyə bu vacibdir?

Gələcəyin liderliyi otaqda ən çox danışan insan olmaqdan ibarət deyil. Əsas məsələ həmin mühiti sabit və açıq saxlamaqdır.

Emosional intellekt, təvazökarlıq və psixoloji təhlükəsizliyi birləşdirən liderlər elə bir mühit yaradır ki, insanlar daha aydın düşünür, ideyaları açıq şəkildə müzakirə edir və problemləri daha tez həll edirlər.

Başqa sözlə, belə liderlər sadəcə insanları idarə etmir – onların potensialını üzə çıxarırlar.

Aydın