ABŞ ixrac məhdudiyyətlərinə tabe olan qabaqcıl kompüter serverlərini Çinə göndərdiyi iddia edilən texnologiya şirkəti rəhbərini həbs edib. Prokurorluğun məlumatına görə, şübhəli real alıcıları gizlətmək üçün Malayziya və Sinqapur üzərindən daşımalar həyata keçirib və ümumi dəyəri 300 milyon dollardan çox olan serverləri Çinə çatdırıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Kaliforniyada yaşayan 38 yaşlı Qreq Lui-ni üç ayrı federal ittiham üzrə saxlayıb. Lui “Earthmade Computer” şirkətinin sahibi və rəhbəridir. Şirkətin baş ofisi City of Industry şəhərində yerləşir.

Prokurorluq Lui-nin ABŞ-ın Çinə satışını məhdudlaşdırdığı qabaqcıl GPU-ları daşıyan serverləri müxtəlif ölkələrdəki şirkətlərə satılmış kimi göstərdiyini iddia edir. “Ars Technica”nın ittihamnaməyə istinadən yaydığı məlumata görə, sözügedən sistemlərdə “Nvidia A100” və “H100” GPU-ları da olub.

Serverlər əvvəlcə Malayziya və Sinqapura göndərilib

İttihamnaməyə görə, sxem 2023-cü ildə başlayıb. Lui və onunla birlikdə hərəkət edən şəxslər serverlərin son istifadəçilərinin Çində olduğunu bildikləri halda ABŞ-dakı istehsalçılara fərqli məlumatlar veriblər.

Şirkət daşınma sənədlərində Malayziya və Sinqapurdakı şirkətləri son alıcı kimi göstərib. Serverlər bu ölkələrə çatdıqdan sonra başqa şirkətlər vasitəsilə Çinə göndərilib. ABŞ rəsmiləri bu üsulla Çinə birbaşa ixrac üçün tələb olunan icazələrdən yan keçildiyini iddia edir.

İş materiallarında göstərilən nümunələrdən biri 2024-cü ilin yanvarına aiddir. Prokurorluğun məlumatına görə, Malayziyadakı bir şirkət ixrac məhdudiyyətlərinə tabe GPU-lar daşıyan 70 server almaq istəyib. Bundan sonra Lui ABŞ istehsalçısından təxminən 7,6 milyon dollar dəyərində 27 server sifariş edib.

Serverlər Los-Ancelesdən Kuala-Lumpura göndərilib. Lakin 2024-cü ilin martında göndərilən elektron məktub 27 serverin Çində yerləşən alıcıya ötürüldüyünü göstərib.

Başqa bir daşınma zamanı isə ixrac nəzarətinə tabe olan 92 serverin Sinqapur və Malayziya üzərindən Honkonqa göndərildiyi iddia edilir. Sistemlərin daha sonra Çinin Hançjou şəhərində yerləşən şirkətə çatdırıldığı bildirilir.

Saxta sənədlər və milyonlarla dollarlıq ödənişlər

Prokurorluq bəzi sifarişlərdə saxta şirkət və şəxsiyyət məlumatlarından istifadə edildiyini də iddia edir.

2024-cü ildə həyata keçirilən daşınmalardan birində “Nvidia H100” GPU-ları daşıyan 100 server üçün Malayziyada saxta alıcının göstərildiyi bildirilir. “Ars Technica”nın ittihamnaməyə istinadən yazdığına görə, həmin serverlərin dəyəri 22 milyon dollardan çox olub.

Maliyyə qeydləri də istintaqın mühüm hissələrindən birini təşkil edir. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi bildirir ki, “Earthmade Computer” yalnız 2024-cü ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Malayziyada yerləşən iki logistika şirkətindən 176 milyon dollardan çox ödəniş alıb.

Prokurorluq bu şəbəkə vasitəsilə ümumilikdə 300 milyon dollardan artıq dəyəri olan ixrac nəzarətindəki serverlərin Çinə göndərildiyini iddia edir.

20 ilə qədər həbs cəzası gündəmdədir

ABŞ rəsmiləri Lui-ni ixrac nəzarəti qaydalarını pozmaq məqsədilə sui-qəsddə, qaçaqmalçılıqda və çirkli pulların yuyulması məqsədilə sui-qəsddə ittiham ediblər.

Məhkəmə ittihamları təsdiqləyərsə, Lui sui-qəsd ittihamlarının hər biri üzrə 20, çirkli pulların yuyulması ittihamı üzrə 20, qaçaqmalçılıq ittihamı üzrə isə 10 ilədək həbs cəzası ilə üzləşə bilər.

İstintaqı Federal Təhqiqatlar Bürosu (FBI), ABŞ Ticarət Nazirliyi və Müdafiə Nazirliyinin müvafiq qurumları aparır. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi də vurğulayır ki, ittihamnamədəki iddialar hələ məhkəmə hökmü demək deyil və təqsirləndirilən şəxs məhkəmə tərəfindən günahkar bilinənədək təqsirsiz sayılır.

“Nvidia” çiplərinin Çinə çatdırılması yenidən müzakirə olunur

ABŞ qabaqcıl süni intellekt çiplərinin Çinə satışını uzun müddətdir müxtəlif ixrac qaydaları ilə məhdudlaşdırır. Buna baxmayaraq, son illərdə üçüncü ölkələr üzərindən Çinə çatdırılan avadanlıqlarla bağlı bir neçə istintaq ortaya çıxıb.

“Nvidia” isə qaçaq yollarla Çinə çatdırılan məhsulların şirkətin ümumi satışlarında çox kiçik paya malik olduğunu bildirir. Şirkət həmçinin son istifadəçiləri məlum olmayan bəzi daşınmaların qarşısını aldığını qeyd edir. ABŞ-dəki bəzi rəsmilər isə xüsusilə Malayziya, Sinqapur və Tailand kimi ölkələr üzərindən həyata keçirilən iri sifarişlərin daha ciddi yoxlanılmasını tələb edirlər.

Aydın