Yaponiyanın Kyuşu Universitetinin alimləri geyilə bilən texnologiyalar sahəsində mühüm yeniliyə imza atıblar. Tədqiqatçılar avtomatik şəkildə bir-birinə qoşula, ayrıla və yenidən təşkil oluna bilən nazik təbəqəli elektron qurğu hazırlayıblar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələrinə görə, bu texnologiya bazarda geniş istifadə olunan sərt və bütöv elektron sistemlərdən fərqli olaraq "kinetik elektronika" adlanan yeni qurğu sinfini təqdim edir.

Kyuşu Universitetinin İnformasiya Elmləri və Elektrik Mühəndisliyi fakültəsinin dosenti Fumihiro Sassa bildirib ki, hazırda geyilə bilən elektron cihazların əksəriyyəti vahid konstruksiya şəklində istehsal olunur.

"Bir müddətdir ki, biz hərəkət edə, bir-birinə qoşula və birlikdə işləyə bilən nazik təbəqəli elektron qurğular üzərində çalışırıq. Bu tədqiqatda isə həmin modulların lazım olduqda avtomatik qoşulub ayrılmasını təmin edən elektromexaniki birləşdirmə mexanizmi hazırladıq", – deyə alim qeyd edib.

Qurğu necə işləyir?

Yeni texnologiyanın əsasını elastik materiallardan hazırlanmış elektron sxemlər təşkil edir. Alimlər elektrik dövrələrini polipropilen və poliimiddən ibarət xüsusi aktuator təbəqəsi ilə birləşdiriblər.

Qurğunun daxilində yerləşdirilən qızıl mikroqızdırıcı işə düşdükdə plastik təbəqələr müxtəlif sürətlə genişlənir və nəticədə modul əyilir. Məhz bu hərəkət sayəsində modullar avtomatik olaraq bir-birinə qoşulur və ya ayrılır.

Tədqiqatçılar bir neçə fərqli birləşdirmə üsulu hazırlayıblar. Bunlardan biri ilmə və qarmaq prinsipi ilə işləyir. Digərində isə caynaqvari mexanizm tətbiq olunub ki, bu da enerji kəsildikdən sonra belə modulların bir-birinə bağlı qalmasını təmin edir.

Aşağı enerji sərfiyyatı ilə işləyir

Araşdırmaya əsasən, sistem 5-12 volt gərginliklə işləyir. Birləşmə zamanı istifadə olunan mexanizm cəmi 1,1 vatt enerji sərf edərək 10 millimetrlik deformasiya yarada bilir.

Ayrılma modulu isə orta hesabla cəmi 0,43 vatt enerji istehlak edir və 618 milliqram-güc (6,1 millinyuton) tutma qüvvəsinə malikdir.

Ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərdən biri isə modulların elektrik enerjisi tamamilə kəsildikdən sonra da mexaniki və elektrik əlaqəsini qoruyub saxlamasıdır. Bu, gələcəkdə öz-özünə yığılan və yenidən konfiqurasiya olunan elektron sistemlərin yaradılmasının mümkün olduğunu göstərir.

Gələcəkdə harada istifadə oluna bilər?

Alimlərin fikrincə, yeni texnologiyanın tətbiq sahələri kifayət qədər genişdir.

Belə ki, gələcəkdə tibbi sensorlar müxtəlif həyati göstəriciləri izləmək üçün formasını dəyişə, yumşaq robotlar dar məkanlardan keçmək üçün bədən quruluşunu uyğunlaşdıra, zədələnmiş elektron sxemlər isə özlərini bərpa edə bilərlər.

Hazırda inkişafın ilkin mərhələsində olan layihənin əsas məqsədi maşınlarla canlı orqanizmlər arasındakı fərqi daha da azaltmaqdır. Tədqiqat qrupu gələcəkdə canlılar kimi öz-özünə yığılan, ətraf mühitə uyğunlaşan və zədələndikdə özünü bərpa edə bilən elektron qurğular hazırlamağı hədəfləyir.

Günay