Ameliya Erhart – əfsanəvi amerikalı aviator, aviasiya pioneridir. O, 1932-ci ildə Atlantik okeanını təkbaşına təyyarə ilə keçən ilk qadın olub. Onun 2 iyul 1937-ci ildə Yer kürəsini ekvator boyunca dövrə vurmağa cəhd edərkən yoxa çıxması XX əsrin ən böyük sirlərindən birinə çevrilib.

Qaynarinfo "DailyGalaxy”yə istinadən xəbər verir ki, bu il iki müstəqil komanda real tapıntılar əsasında irəli sürdükləri hipotezləri yoxlayacaq. Birinci istiqamət Kiribati dövlətinə məxsus Nikumaroro adasındakı laqunadır. Burada peyk və aerofotoşəkillərdə 1930-cu illərin sonlarından etibarən şübhəli obyekt qeydə alınır. İkinci istiqamət isə Erhartın yanacaq doldurmaq üçün enməli olduğu Haulend adası yaxınlığındakı dərin sulardır.

Taraya obyekti

"Taraya obyekti” kimi tanınan ilk obyektin hekayəsi 2020-ci ilin avqustunda başlayıb. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin veteranı Mayk Eşmor Kaliforniyada evində "Apple Maps” görüntülərinə baxarkən Nikumaroro adasının daxili laqunasının şimal sahilində qəribə obyektə diqqət yetirib. Eşmor skrinşotları Tarixi Aviasiyanın Bərpası üzrə Beynəlxalq Qrupun ("TIGHAR”) forumunda paylaşıb.

Müzakirələr göstərib ki, obyekt 2016, 2017 və 2018-ci illərin görüntülərində görünür, lakin 2020-ci ilin iyulunda, ehtimal ki, güclü fırtına nəticəsində suya qərq olaraq yoxa çıxıb.

"TIGHAR”ın təsisçisi Rik Gillespi həmin gün görüntüləri yoxlayıb. O qeyd edib ki, demək olar hər həftə kimsə "Google Earth”də Ameliya Erhartın təyyarə qalıqlarını "tapır”, lakin bunlar adətən təsadüfi gəmi qalıqları və ya optik illüziyalar olur. Bu dəfə isə obyekt real təsir bağışlayıb, baxmayaraq ki, Gillespi onun pandanus ağacı ola biləcəyini ehtimal edib.

Bununla belə, Erhartın təyyarəsi versiyasına əlavə çəki verən məqam 1938-ci ilə aid ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin aerofotoşəkillərində həmin nöqtədə tünd ləkənin görünməsidir. Gillespi əvvəlki ekspedisiya zamanı həmin ərazini araşdırsa da, təyyarə qalıqlarına rast gəlmədiyini bildirib.

Arxeoloq Rik Pettigryu isə fərqli qənaətə gəlib. 1938-ci il aerofotoşəkillərini təhlil etdikdən sonra o, "CNN”ə bildirib: "Əlimizdə olan sübutlarla ora getməmək günah olardı”. Pettigryu vaxtilə Erhartın dərs dediyi "Purdue” Universiteti ilə birlikdə ekspedisiyaya rəhbərlik edəcək. 28 iyul 2026-cı ildə üç "Purdue” nümayəndəsinin də daxil olduğu komanda beş günlük səfərə çıxacaq. Araşdırma zamanı sonar, maqnitometrlər və hidravlik dragadan istifadə ediləcək.

Nikumaroro nəzəriyyəsini dəstəkləyən bəzi maddi sübutlar da var. Əvvəlki ekspedisiyalar zamanı adada Erhartın istifadə etdiyi güzgüyə bənzər pudra güzgüsü, çillərə qarşı krem qabları (o, çillərindən narahat idi), kosmetika qalıqları, sınmış bıçaq, 1933-cü il patentli şüşə butulka və sekstant üçün taxta qutu tapılıb.

1940-cı ildə adada sümüklər aşkarlanmış, ilkin olaraq kişi sümükləri hesab edilsə də, sonradan itib. Müasir analiz həmin sümüklərin Erhartın bədən quruluşuna uyğun qadına aid ola biləcəyini göstərib. Gillespi hesab edir ki, Erhart qəzadan sonra bir müddət adada sağ qalıb.

İkinci ekspedisiya

Digər tədqiqat qrupu peyk görüntülərindəki obyektə skeptik yanaşır. Onlar 1937-ci ildə Erhartın təyyarəsinin yoxa çıxdığı günə aid radio məlumatlarının təhlilinə əsaslanan nəzəriyyəni yoxlamağı planlaşdırırlar.

Yoxa çıxmazdan az əvvəl pilot ABŞ Sahil Mühafizəsinin Haulend adası yaxınlığındakı kateri ilə əlaqə saxlayıb. Arxiv məlumatlarına görə, Erhart 305 metr yüksəklikdə uçur və adaya məsafəni 322 kilometr olaraq qiymətləndirib.

"Nauticos” tədqiqat qrupunun prezidenti Deyv Cordan 1937-ci ilin avadanlığını yenidən quraraq 2020-ci ildə oxşar təyyarə ilə sınaq uçuşları həyata keçirib. Təhlil nəticəsində ən dəqiq ehtimal olunan mövqe müəyyən edilib – əvvəl axtarış aparılan Haulend adasının şimal və ya şimal-qərbi deyil, başqa bir zona.

2026-cı ildə yeni ərazidə təyyarə qalıqlarını tapmaq üçün yan skan edən sonarla təchiz olunmuş dörd avtonom sualtı aparat dənizə buraxılacaq.

Samir