Britaniyanın təhlükəsizlik xidməti MI5 üç məhkəməyə yalanlara əsaslanan sübutlar təqdim etdiyini və yüksək vəzifəli əməkdaşlarının dəfələrlə həqiqəti gizlətdiyini qəbul edib. Bu, zorakı neo-nasist məlumatçının müdafiəsi zamanı məhkəmələrə yalan məlumat verildiyinin MI5 tərəfindən ilk dəfə etiraf edilməsidir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, həmin şəxsin zorakı davranışları BBC-nin araşdırması nəticəsində üzə çıxarılıb.

Yalan məlumatlar BBC tərəfindən 2025-ci ilin fevralında açıqlanıb. Bundan sonra təhlükəsizlik xidməti bu iddiaları qətiyyətlə rədd edib.

MI5-i təmsil edən KC Timoti Otti cümə günü Londonda keçirilən Ali Məhkəmənin iclasında qurumun mövqeyini açıqlayıb.

Üç yüksək səviyyəli hakimdən ibarət heyət – İngiltərə və Uelsin ən yüksək vəzifəli hakimi, baş hakim baronessa Syu Karr, Kral Məhkəməsi Bölməsinin prezidenti Deym Viktoriya Şarp və hakim Çemberlen – yalan sübutlarla bağlı hansı tədbirin görüləcəyini nəzərdən keçirir.

Hakimlər, xüsusilə, müəyyən MI5 əməkdaşlarına və ya MI5-in özünə məhkəməyə hörmətsizliklə bağlı icraat başlanmasının mümkün olub-olmadığını müəyyənləşdirəcəklər. Belə bir addım presedentsiz olacaq.

Otti bildirib ki, MI5 zorakı neo-nasist məlumatçının agent statusu ilə bağlı əsas məxfilik siyasətinə – “nə təsdiq, nə də təkzib et” (NCND) prinsipinə – əməl etdiyi barədə məhkəməyə “yalanlara” əsaslanan sübutlar təqdim etməsi ilə bağlı ittihamları qəbul edir.

MI5 iddia edirdi ki, NCND prinsipinə əməl edib və buna görə də məhkəmələr zorakılığa məruz qalan qadın haqqında məlumatların gizli saxlanılmasına icazə verib.

Lakin MI5-in dedikləri həqiqətə uyğun olmayıb. Əslində, təhlükəsizlik xidməti 2020-ci ildə həmin şəxsi araşdırmamağım üçün məni inandırmağa çalışarkən telefon danışıqları zamanı onun agent statusunu açıqlayıb.

Zorakı davranan agentlə bağlı MI5-in yalanı necə üzə çıxıb?

İstintaq səlahiyyətləri üzrə komissarın o zamankı müavini ser Con Qoldrinq tərəfindən hazırlanan hesabatda müəyyən edilib ki, “2-ci zabit” kimi tanınan yüksək vəzifəli MI5 casusu dəfələrlə yalan danışıb. Digər əməkdaş – “3-cü zabit” isə həmkarlarını yanlış istiqamətləndirib və ona deyilənlərlə bağlı yalan məlumat verib.

Hesabatda həmçinin iş boyunca “MI5-in fəaliyyətində ciddi və sistemli çatışmazlıqların” olduğu müəyyən edilib.

Otti bildirib ki, MI5 “qaldırılan məsələlərin ciddiliyini tam şəkildə qəbul edir və təsdiqləyir” və belə halların bir daha baş verməməsi təmin edilməlidir.

Onun sözlərinə görə, MI5 baş direktor ser Ken MakKallumun rəhbərliyi altında genişmiqyaslı islahat proqramına başlayıb.

Otti məhkəməyə hörmətsizliklə bağlı icraatın başlanmasına qarşı çıxaraq bildirib ki, Qoldrinqin apardığı ətraflı araşdırma, MI5-in üzrxahlığı və islahat proqramına sadiqliyi nəzərə alınmaqla belə bir addım ictimai maraqlara uyğun olmazdı.

O bildirib ki, “2-ci zabit” xidmətdən istefa verib, “3-cü zabit” isə vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb və işdən çıxarılmasına səbəb ola biləcək intizam araşdırması ilə üzləşir.

Məhkəmə cümə günü daha sonra BBC-ni, eləcə də “2-ci zabit” və “3-cü zabiti” təmsil edən vəkillərin hüquqi arqumentlərini dinləyəcək.

İş xarici ölkədən olan, qadınlara qarşı düşmən münasibəti ilə tanınan neo-nasist və Agent X kimi tanınan MI5 məlumatçısı ətrafında cəmlənib. O, təhlükəsizlik xidmətindəki rolundan zorakılıq vasitəsi kimi istifadə edib.

O, “Bet” təxəllüsü ilə tanınan partnyoruna qarşı məcburedici nəzarət tətbiq edib və ona pala ilə hücum edib. Daha sonra MI5 polis araşdırması altında olduğu halda kəşfiyyat fəaliyyəti aparmağa davam etməsi üçün onun xaricə getməsinə kömək edib.

Britaniya hökuməti 2022-ci ildə BBC-ni X barədə araşdırmasını dayandırmağa məcbur etmək üçün məhkəməyə verib, lakin buna nail olmayıb. Bununla belə, X-in kimliyinin açıqlanmaması barədə məhkəmə qərarı əldə edib. Daha sonra Bet MI5-i İstintaq Səlahiyyətləri Tribunalında məhkəməyə verib və 2024-cü ildə Ali Məhkəmədə çıxarılmış qərarın yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edib.

Təhlükəsizlik xidməti hər üç məhkəmədə məxfiliyin qorunmasını tələb edərkən hakimlərə bildirib ki, əsas məxfilik siyasətinə həmişə əməl edib və X-in agent olub-olmadığını heç kimə, o cümlədən mənə deməyib. Məhkəmələrə bu barədə “Şahid A” kimi təqdim olunan yüksək vəzifəli əməkdaş, direktor müavini tərəfindən and içmiş bəyanat verilib.

Məhkəmələr MI5-in arqumentlərini qəbul edib. Bu isə Betə və digər şəxslərə X-in agent olduğunu rəsmi şəkildə öyrənməyi qadağan edib və əsas sübutlara çıxış imkanından məhrum edib. Nəticədə o, ciddi hüquqi çatışmazlıqla üzləşib və işi uduzmuş ola bilər.

“2-ci zabit” həmin şəxsi qorumağa çalışıb və onun zorakılığa meyilli qadın düşməni, yaxud əsl ekstremist olmadığını yalan şəkildə bildirib.

2024-cü ilin sonunda məhkəmə qərarından sonra mən MI5-in qarşısına çıxaraq qurumun məhkəmələrə yalan danışdığını bildirdim. MI5 NCND siyasətinin qorunduğunu israrla müdafiə etdi. Mən “2-ci zabit”lə telefon danışıqlarından birinin səs yazısı da daxil olmaqla bunun doğru olmadığını sübut edən dəlilləri təqdim etdikdən sonra qurumun mövqeyinin yanlış olduğu ortaya çıxdı.

BBC-nin açıqlamalarından sonra iki rəsmi araşdırma aparıldı. Hər iki araşdırma MI5-i və onun əməkdaşlarını qəsdən qanunsuz hərəkət etməkdə təqsirli bilmədi və yalan sübutların səhvlər və zəif yaddaşdan qaynaqlandığını bildirdi.

Lakin 2025-ci ilin iyulunda Ali Məhkəmənin yüksək səviyyəli hakimlərindən ibarət heyət MI5-in apardığı araşdırmaların “ciddi prosessual çatışmazlıqlardan” əziyyət çəkdiyi qənaətinə gəldi və “onların nəticələrinə etibar edə bilmərik” bildirdi.

Ser Conun araşdırması 2025-ci ilin sentyabrında baş nazirin göstərişi ilə başladılıb. Buna səbəb MI5-in hadisə ilə bağlı izahlarının qeyri-kafi və etibarsız hesab edilərək rədd edilməsi olub.

Aydın