Bir çox insan ağıllı şəxsi sakit, özünəinamlı və hər zaman düzgün qərarlar qəbul edən biri kimi təsəvvür edir. Lakin müasir araşdırmalar göstərir ki, yüksək intellekt bəzən ətrafdakılar tərəfindən səhvən çatışmazlıq kimi qiymətləndirilə bilən daha az nəzərə çarpan xüsusiyyətlərlə də müşayiət olunur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Psychology Today" yazır.

Mütəxəssislərin fikrincə, yüksək intellektə malik insanları fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən ikisi onların düşüncə və qərarvermə prosesində özünü göstərir.

Birinci xüsusiyyət: hadisələrə məntiqi izah tapmaq istəyi

Bir sıra elmi araşdırmalara əsasən, yüksək intellekt səviyyəsinə malik insanlarda tez-tez müşahidə olunan xüsusiyyətlərdən biri maraq doğuran hadisələrə məntiqi açıqlama tapmadan rahatlaşa bilməmələridir.

Əksər insanlar artıq başa çatmış mübahisə və ya söhbəti tezliklə unuda bilər. Lakin yüksək intellektli şəxslər deyilənləri uzun müddət təhlil edə, hansısa fikrin faktlarla niyə uyğun gəlmədiyini və ya mühüm sualın niyə cavabsız qaldığını anlamağa çalışa bilərlər.

Müasir psixologiyada bu xüsusiyyət "idrak ehtiyacı” adlandırılır. Bu, insanın vəziyyəti daha dərindən anlamağa yönəlmiş meylidir. İzah kifayət qədər dolğun görünmədikdə, insan qənaətbəxş cavab tapana qədər narahatlıq hiss edə bilər.

Bu nəticə 2025-ci ildə "Journal of Intelligence” jurnalında dərc olunan və 25 mindən çox iştirakçının məlumatlarını əhatə edən araşdırmaların təhlili ilə dəstəklənib. Nəticələr yüksək idrak ehtiyacı ilə intellekt səviyyəsi arasında əlaqənin olduğunu göstərib.

Başqa sözlə, məsələnin mahiyyətinə varmaq istəyi sadəcə maraq və ya həddindən artıq tələbkarlıq deyil, düşüncə prosesinin xüsusiyyətlərindən biri hesab olunur. Əksər insanlar ümumi cavabla kifayətləndiyi halda, yüksək intellektli şəxslər daha dərindən araşdırmağa meylli olurlar.

İkinci xüsusiyyət: sadə qərarları verməkdə çətinlik

Yüksək intellektli insanlarda müşahidə olunan digər xüsusiyyətlərdən biri də gündəlik və sadə seçimlər qarşısında belə uzun düşünmələridir.

Hansı seriala baxmaq, tanış restoranda nə sifariş etmək və ya mesaja nə vaxt cavab vermək kimi adi məsələlər bəzən onlar üçün gözləniləndən daha çox vaxt apara bilər.

Uzun müddət bu vəziyyətin həddindən artıq ehtiyatlılıq və ya seçiciliklə bağlı olduğu düşünülüb. Lakin Kembric Universitetinin araşdırmaları göstərir ki, ən yaxşı qərarı tapmaq istəyi ilə qərarsızlıq eyni anlayış deyil.

Yüksək intellektli insanlar müxtəlif variantları daha ətraflı təhlil edir, mümkün nəticələri müqayisə edir və səhv qərar vermək ehtimalını azaltmağa çalışırlar. Bu yanaşma mühüm məsələlərdə daha düşünülmüş qərarlar qəbul etməyə kömək edə bilər.

Lakin eyni mexanizm səhv ehtimalının çox aşağı olduğu gündəlik seçimlərdə də özünü göstərə bilər. Nəticədə kiçik bir qərar belə uzunmüddətli düşüncə prosesinə çevrilə bilər.

"Frontiers” jurnalında dərc olunan araşdırmalara görə, bu qərarvermə xüsusiyyəti gündəlik həyatda da müşahidə oluna bilər. Beyin hər zaman qarşısındakı məsələnin dərin analiz tələb etməyən sadə tapşırıq olduğunu dərhal müəyyənləşdirə bilmir.

Nəticə etibarilə, hər iki xüsusiyyətin əsasını məlumatları dərindən təhlil etməyə meylli düşüncə tərzi təşkil edir. Kənardan bu, qərarsızlıq və ya həddindən artıq tələbkarlıq kimi görünə bilər, lakin bəzi hallarda bu xüsusiyyətlər inkişaf etmiş analitik düşüncə qabiliyyəti ilə əlaqələndirilir.

Aydın