Dünyada qumu dağ süxurlarından yaranmayan çimərliklər var. Belə ərazilərdə qumun əhəmiyyətli hissəsini bəzi dəniz orqanizmlərinin bərk qalıqları təşkil edir. Əsas komponentlərdən biri bir çox dəniz canlısının strukturunda olan kalsium karbonatdır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Antena3” yazır.
Yeni araşdırma zamanı alimlər müəyyən ediblər ki, molyusklar, mərcanlar, dərisitikanlılar, foraminiferlər və bəzi yosun növləri kalsium karbonatla zəngin strukturlar yaradır. Bu maddə müxtəlif mineral formalarında, o cümlədən kalsit və araqonit şəklində mövcud ola bilər.
Elm qumun canlı orqanizmlərdən yarandığını göstərir
Alimlər müəyyən ediblər ki, çimərliklərdəki qum tamamilə dağ süxurlarından ibarət deyil. Bir çox ərazilərdə belə orqanizmlər öldükdən sonra onların minerallaşmış qalıqları dəniz mühitində qala bilər. Zaman keçdikcə dalğalar və axınlar bu qalıqları getdikcə daha kiçik hissəciklərə parçalayır və onlar dənizin dibində, eləcə də çimərliklərdə toplanır.
Buna görə də araşdırmaya əsasən, dünyanın bəzi çimərlikləri, ən azı qismən, dənizdə yaşamış orqanizmlərdən geriyə qalan materiallardan formalaşıb.
Xüsusilə Avstraliyadakı Böyük Sədd rifində yerləşən Reyin adasında alimlər müəyyən ediblər ki, bəzi çimərliklərdə qumun əhəmiyyətli hissəsi kiçik orqanizmlərin qalıqlarından ibarətdir.
“Onların bəzilərini hətta adi gözlə görmək mümkün deyil. Bunlara özlərini qorumaq üçün kalsium karbonatdan qabıq yaradan mikroskopik birhüceyrəli orqanizmlər – foraminiferlər daxildir”, deyə materialda izah olunur.
Alimlərin sözlərinə görə, bu canlılar öldükdən sonra kalsium karbonatdan ibarət qoruyucu qabıqları dənizin dibinə çökür. Zaman keçdikcə onlar dəniz çöküntülərinin bir hissəsinə çevrilə bilər.
Nə üçün bəzi çimərliklərin qumu ağ, çəhrayı və ya qeyri-adi rəngdədir?
Alimlər həmçinin qumun bioloji mənşəyinin onun görünüşünə təsir göstərə biləcəyini müəyyən ediblər. Bildirilir ki, tropik riflərdə mərcanlardan, yosunlardan və molyusk qabıqlarından yaranan kalsium karbonat hissəcikləri açıq və ya ağ rəngli çimərliklər formalaşdıra bilər.
“Bermud adalarında foraminiferlər çimərliklərin xarakterik çəhrayı rəng almasına kömək edir, çünki bəzi növlər çəhrayı qabıqlar əmələ gətirir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu mikroskopik orqanizmlərin parçalanması və toplanması Bermud adalarında çəhrayı qumun yaranmasına səbəb olan mühüm amildir”, deyə nəşrdə qeyd olunub.
Aydın
Şərhlər