50 yaş müəyyən vərdişlərdən imtina etmək üçün əla dövrdür. Bunun üçün heç vaxt gec deyil. Psixoloq, fəlsəfə doktoru Mişel Qoldmanın sözlərinə görə, bu yaş bir çox insanın həyatında dönüş nöqtəsi hesab olunur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Parade" yazıb.
“Bu yaşda insanlar zamanı fərqli şəkildə görməyə və hiss etməyə başlayırlar. Məsələn, zaman daha qiymətli olur və artıq sonsuz görünmür. İnsanlar onu faydalı keçirməyin nə qədər vacib olduğunu dərk edirlər”, deyə o bildirib.
Mütəxəssisin fikrincə, bu dövrü səmərəli keçirmək üçün emosional cəhətdən güclü insanların vərdişlərini anlamaq, mənimsəmək və davam etdirmək faydalıdır. “Parade” nəşri yazır ki, bu yanaşma insanın emosional gücünü formalaşdırmasına və inkişaf etdirməsinə kömək edə bilər.
Psixologiya baxımından emosional güc nədir?
Mişel Qoldmanın izahına görə, emosional güc insanın güclü və ya mürəkkəb hisslər yaşamaq, onların öhdəsindən gəlmək, eyni zamanda həmin anda ehtiyac və istəklərini başqalarına səmərəli şəkildə çatdırmaq bacarığıdır.
“Emosional güc həm də hissləri həddindən artıq emosional gərginlik yaşamadan qəbul etmək, özünə nəzarəti qorumaq və ya çətin emosional vəziyyətlərdən sonra bərpa olunmaq qabiliyyətidir”, deyə psixoloq bildirib.
O vurğulayıb ki, orta yaşda və daha sonrakı dövrlərdə emosional gücü inkişaf etdirmək üçün heç vaxt gec deyil. Bəzi insanlar bu xüsusiyyətə təbii olaraq malik olsalar da, digərləri müvafiq bacarıqları öyrənərək onu inkişaf etdirə bilərlər.
Psixoloq 50 yaşdan sonra insanın arzuladığı şəxsiyyətə çevrilməsinə mane olan yeddi vərdişdən imtina etməyi tövsiyə edir.
Emosional cəhətdən güclü insanlar 50 yaşdan sonra hansı 7 vərdişdən imtina edirlər?
Mişel Qoldmanın fikrincə, orta yaş dövründə insanın enerjisini tükədən bəzi vərdişlərdən uzaqlaşması emosional çevikliyini və dayanıqlığını artırmağa kömək edə bilər.
1. Təhlükəsizliyi hər şeydən möhkəm yapışmaqda axtarmaq
Psixoloq 50 yaşdan sonra bəzi şeyləri buraxmağı tövsiyə edərkən məşhur “Buz ürək” cizgi filmindəki mahnını nəzərdə tutmur. Söhbət psixoloji baxımdan keçmişə və müəyyən bağlılıqlara həddindən artıq sarılmaqdan azad olmaqdan gedir.
“Buraxmaq bağlılıqlardan emosional və idraki baxımdan azad olmaq prosesidir. Həyatımız boyu başqa insanlara, əşyalara, keçmişdə yaşadığımız emosional yaralara, zamanla formalaşdırdığımız düşüncə qəliblərinə və ya nəzarət hissinə bağlanırıq. Bu bağlılıqlar və çərçivələr bizə dayaq ola bilər, lakin eyni zamanda yerimizdə saymağımıza da səbəb ola bilər”, deyə Qoldman izah edib.
Artıq bizə fayda verməyən şeylərdən uzaqlaşmaq daxili azadlıq qazanmağa imkan yaradır. Bu, qorxulu görünsə də, belə hisslər yaşamaq normaldır.
Psixoloqun sözlərinə görə, bir çox insan üçün nədənsə əl çəkmək çətindir. İnsan nəyisə buraxmağın nə demək olduğunu və bunun necə görünəcəyini həmişə bilmir. Çünki müəyyən bir şeyə bağlı olmaq insanda nəzarət və təhlükəsizlik hissi yaradır.
Bununla belə, bu proses daxili rahatlığa gətirib çıxara bilər.
2. Daxili tənqidçinin səsini gücləndirmək
Bu yaşa qədər başqalarına dəstək olmaqda təcrübə qazanmış ola bilərsiniz. Ancaq özünüzlə mehriban danışmaq və daxili tənqidçinin mənfi fikirlərini cilovlamaq daha çətin görünə bilər.
Mişel Qoldman buna baxmayaraq, özünə qarşı anlayışlı olmağı öyrənməyi tövsiyə edir.
“50 yaşdan sonra özünə şəfqətlə yanaşmaq dözümlülüyü gücləndirir və orta yaşda qaçılmaz olan dəyişikliklərin öhdəsindən gəlməyə kömək edir. Buraya sosial münasibətlərdəki, fiziki vəziyyətdəki və yaşlanma ilə bağlı dəyişikliklər də daxildir”, deyə o bildirib.
Özü ilə mehriban danışmağın müxtəlif üsulları var. Lakin bunun təcrübə tələb etdiyini və adətən öz-özünə formalaşmadığını nəzərə almaq lazımdır.
Məsələn, insan özünü sərt şəkildə mühakimə etmək əvəzinə, düşüncələrini daha neytral və tarazlı ifadə edə bilər.
“Yaşlandıqca çox tənbəl olmuşam” demək əvəzinə, belə düşünmək olar: “50 yaşlarıma qədəm qoyduqca bədənim dəyişir. Bununla belə, bədənim bütün bu illər ərzində mənə yaxşı xidmət edib”.
3. Ətrafdakı hər kəsi razı salmağa çalışmaq
Hər kəsin xoşuna gəlməyə çalışmaqdan imtina etmək üçün heç vaxt gec deyil.
Qoldmanın sözlərinə görə, orta yaşda başqalarını razı salmaq istəyindən uzaqlaşmaq insana gələcəyi üzərində nəzarəti geri qaytarmağa, özünə daha sadiq olmağa, vaxtını, enerjisini və diqqətini qorumağa kömək edir.
Orta yaş bu vərdişi dəyişmək üçün əlverişli dövr ola bilər. Çünki insanlarda başqalarının təsdiqini qazanmaq ehtiyacı çox vaxt azalır.
Psixoloq məsləhət görür ki, hansısa xahişə cavab verməzdən əvvəl bir qədər fasilə verin və fikirlərinizi toplamaq üçün özünüzə vaxt ayırın.
4. Qohumlarla münasibətlərdə sərhədlər qoymaqdan çəkinmək
Şəxsi sərhədlər müəyyənləşdirmək qarşıdurma kimi görünə bilər. Lakin Qoldman vurğulayır ki, emosional cəhətdən güclü insanlar sərhədlərin münaqişələri azaltmağa, problemləri həll etməyə, qarşılıqlı hörməti gücləndirməyə və sağlam münasibətlər qurmağa kömək etdiyini anlayırlar.
Qohumlarla münasibətlərdə bunu etmək çətin olsa da, “yox” deməyi öyrənmək vacibdir.
İştirak etmək istəmədiyiniz sosial tədbirlərdən və ya üzərinizə götürmək istəmədiyiniz öhdəliklərdən imtina etmək insana özünü daha sərbəst hiss etdirə bilər.
Psixoloq əvvəlcə sərhəd qoymağın daha asan olduğu insanlarla başlamağı, sonra isə bunu etməkdə çətinlik çəkdiyiniz münasibətlərə keçməyi tövsiyə edir.
5. Təhsilin məzun olduğunuz gün başa çatdığını düşünmək
Qoldmanın fikrincə, emosional cəhətdən güclü insanlar öyrənməyin ömürboyu davam edən proses olduğunu bilirlər.
“Kim olduğumuza, dünyada nələrin dəyişdiyinə və zaman keçdikcə necə böyüyüb inkişaf edə biləcəyimizə maraq göstərmək emosional sabitliyin əsas amillərindən biridir”, deyə psixoloq bildirib.
Məsələn, insan yaşlandıqca dəyərlərinin necə dəyişdiyini izləmək üçün gündəlik yaza bilər. Yeni hobbi ilə məşğul olmaq və ya yeni maraq sahəsi tapmaq da faydalıdır.
Belə fəaliyyətlər insanı yeni biliklər əldə etməyə və rahatlıq zonasından kənara çıxmağa təşviq edir.
6. Çətin həqiqətləri inkar etmək
Emosional cəhətdən güclü insanlar çətin olsa belə, reallığı qəbul etməyi öyrənirlər.
Qoldman bunu belə izah edib: “Bu vərdiş vəziyyətə mənfi qiymət vermədən ‘Mən mövcud reallığı qəbul edirəm’ deyə bilməkdən ibarətdir. Bu, xoşumuza gəlməsə belə, həqiqəti qəbul etmək deməkdir”.
Qəbul etmə bacarığını inkişaf etdirmək üçün insan özünü bağışlamağı, çatışmazlıqlarını qəbul etməyi və bütün qüsurları ilə birlikdə özünü sevməyi öyrənə bilər.
7. “Şüurlu fərqindəlik” ifadəsini eşidəndə gözlərini döymək
“Şüurlu fərqindəlik praktikasını tətbiq edin” ifadəsi klişe kimi səslənə bilər. Lakin Qoldmanın fikrincə, bu yanaşma həqiqətən faydalıdır və emosional gücün formalaşmasına kömək edir.
“Şüurlu fərqindəlik insanı gələcək barədə narahatlıqdan və keçmiş haqqında düşüncələrdən uzaqlaşdıraraq indiki ana qaytarır. Bu, diqqəti tam şəkildə gördüyünüz işə yönəltmək və həmin anda olmaq deməkdir”, deyə psixoloq bildirib.
Bunu gündəlik fəaliyyətlər zamanı da tətbiq etmək mümkündür. Məsələn, qab yuyarkən diqqətinizi tamamilə bu işə yönəldin. Adətən avtomatik şəkildə yerinə yetirdiyiniz işi şüurlu şəkildə müşahidə edin: suyun axınını, sabunu, süngərin dərinizə toxunuşunu və qabın ağırlığını hiss edin.
Aydın
