Psixoloqlar bildirirlər ki, uzun söhbətlərdən və sosial mühitdən sonra tək qalmaq ehtiyacı insanın zəifliyi və ya özünə inamsızlığı ilə bağlı olmaya bilər. Bu, beynin çoxsaylı məlumatları emal etməsi və bərpa üçün vaxta ehtiyac duyması ilə əlaqəli ola bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Silicon Canals" nəşrinin yazdığına görə, sakit insanlarla bağlı ən geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərdən biri onların qərarsız, özünə güvənsiz, laqeyd və ya kifayət qədər səy göstərməyən insanlar olmasıdır.

Lakin mütəxəssislər qeyd edirlər ki, tək qalanda daha yaxşı düşünən və uzunmüddətli ünsiyyətdən sonra yorğunluq hiss edən insanlar sadəcə daha çox şəxsi məkana ehtiyac duya bilərlər. Onlar həmin vaxt ərzində fərqli zehni proses həyata keçirirlər: daha çox siqnalı izləyir, daha çox konteksti nəzərə alır və bütün məlumatları faydalı fikrə çevirmək üçün əlavə vaxta ehtiyac duyurlar.

Sakitlik boşluq demək deyil

Araşdırmalar introvert insanların ekstrovertlərdən daha yaxşı düşündüyü fikrini təsdiqləmir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, məsələ daha mürəkkəbdir.

Araşdırmalar göstərir ki, insanlar aldıqları stimulların miqdarı, sosial və sensor təsirlərə reaksiyaları, eləcə də çoxsaylı məlumatlarla zəngin mühitdə olduqdan sonra bərpa olunmaq üçün tələb olunan vaxt baxımından bir-birindən fərqlənirlər.

Müasir iş mühitində isə tez-tez "görünən düşüncə" daha çox qiymətləndirilir. Məsələn, iclasda ilk danışan şəxs daha ağıllı görünə bilər, halbuki cavab verməzdən əvvəl düşünən insan daha dərin analiz aparır.

Eyni şəkildə, işgüzar tədbirlərdə həvəslə iştirak edən şəxs daha çox bağlı və fəal görünə bilər. Halbuki belə görüşdən sonra bir müddət tək qalmağa ehtiyac duyan insan sadəcə eşitdiyi məlumatları emal edir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bunlar sosial siqnallardır və hər zaman insanın intellektual qabiliyyətini göstərmir.

İntrovert olmaq utancaqlıq deyil

Psixologiyada introversiya və ekstroversiya uzun müddətdir ki, qabiliyyət göstəricisi kimi deyil, stimullara, mükafatlara və sosial enerjiyə fərqli yanaşma xüsusiyyətləri kimi qiymətləndirilir.

İntrovert insan mütləq utancaq, narahat, sosial olmayan və ya özünə güvənsiz olmur. O, sadəcə daha az xarici stimul olan mühitdə diqqətini daha yaxşı cəmləyə və daha məhsuldar ola bilər.

Nəşrdə qeyd olunur ki, sosial baxımdan aktiv məkan yalnız söz mübadiləsi aparılan yer deyil. Belə mühitdə mimikalar, səs tonu dəyişiklikləri, insanların bir-birini kəsməsi, status siqnalları, maraqların toqquşması, düzgün reaksiya vermək təzyiqi və insanın özünü necə göstərməsi ilə bağlı əlavə zehni proseslər də baş verir.

Bəzi insanlar üçün bu, enerji mənbəyidir, digərləri üçün isə ciddi yorğunluq yarada bilər.

Sensor emal həssaslığı

Müasir tədqiqatların əsas istiqamətlərindən biri yalnız introversiya deyil, sensor emal həssaslığıdır.

1997-ci ildə "Journal of Personality and Social Psychology" jurnalında dərc olunan araşdırmada Eleyn Aron və Artur Aron sensor emal həssaslığını incə detallara daha çox diqqət yetirmə, stimullara daha güclü reaksiya vermə və sensor məlumatları daha dərindən emal etmə ilə əlaqəli xüsusiyyət kimi təsvir ediblər.

Populyar mədəniyyətdə bu xüsusiyyət tez-tez "yüksək həssas şəxsiyyət" kimi təqdim edilir, lakin elmi anlayış bundan daha dəqiqdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, söhbət kövrəklikdən deyil, həssaslıqdan gedir. Bəzi insanlar daha çox məlumat qəbul edir, daha çox detal görür və buna görə də yaşadıqlarını dərk etmək üçün daha çox vaxt və sakitliyə ehtiyac duyurlar.

Bu xüsusiyyət introversiya ilə əlaqəli ola bilər, lakin onunla eyni deyil. Hər introvert insan yüksək həssas deyil və hər yüksək həssas insan introvert olmur.

Lakin bu xüsusiyyətlərin birləşməsi bəzi insanların adi sosial tədbirdən sonra niyə özlərini sanki "zehni marafon" keçirmiş kimi hiss etdiklərini izah edə bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, belə insanlar sadəcə danışmırlar – onlar eyni zamanda böyük həcmdə məlumatı emal edirlər.

Aydın