Himalay dağlarında buzlaqların əriməsi son onilliklə müqayisədə sürətlənib və region “su pik həddinə” yaxınlaşdıqca milyonlarla insanın su təhlükəsizliyi təhdid altına düşüb.
Qaynarinfo “Reuters”ə istinadən xəbər verir ki, araşdırmaya görə, Himalaylar əsrin ortalarına qədər çaylarda su axınının maksimum həddə çatdığı və bundan sonra azalmağa başladığı “su pik həddinə” çata bilər.
Bu nəticələr avqustun sonunda Nepal-Tibet sərhədində Himalay buzlağının çökməsindən sonra açıqlanıb. Hadisə aşağıdakı vadilərdə silsiləvi torpaq sürüşmələrinə və qəfil daşqınlara səbəb olub. Nepal və Çinin Tibet bölgəsində ən azı 1 300 nəfərin öldüyü təsdiqlənib, 5 300-dən çox insanın isə itkin düşdüyü bildirilir.
Araşdırmada qeyd olunur ki, buzlaqlar geri çəkildikcə onların yerində qeyri-sabit buzlaq gölləri yaranır. Bu göllər əsasən boş süxur və buz kütlələri ilə tutulur və aşağıda yerləşən, milyonlarla insanın yaşadığı vadilər üçün ciddi təhlükə yaradır.
Araşdırma dayanıqlı inkişaf üzrə məsləhətçi şirkət “Systemiq”, “Integrated Mountain Initiative”, “International Centre for Integrated Mountain Development” və Hindistanın G.B. Pant Himalay Ətraf Mühiti üzrə Milli İnstitutu tərəfindən hazırlanıb.
Hesabata əsasən, son onilliklərdə Himalay buzlaqlarında kütlə itkisi sürətlənib. Bununla belə, Əfqanıstandan Myanmaya qədər 8 ölkəni əhatə edən Hindukuş-Himalay regionunda təxminən 40 min buzlaq olduğu halda, hazırda onlardan yalnız 21-i yerüstü müşahidə vasitəsilə izlənilir.
Hindistanda isə 200-ə yaxın buzlaq gölü yüksək riskli hesab edilir. Onlardan 56-sı “çox yüksək riskli” kateqoriyasına aid edilib. Bu vəziyyət aşağı axında yaşayan milyonlarla insan üçün təhlükə yaradır.
Araşdırmada vurğulanıb ki, region “su pik həddinə” yaxınlaşdıqca bunun su təhlükəsizliyi üçün ciddi nəticələri olacaq. “Su pik həddi” çaylarda su axınının artmasının dayandığı və bundan sonra azalmağa başladığı mərhələni ifadə edir.
Himalayların Hindistanın ümumi daxili məhsulunun 20 faizindən çoxuna əsaslandığı bildirilir. Buna görə region ölkənin iqtisadi infrastrukturu baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır və yüz milyonlarla insanın həyatına təsir edir.
Bununla yanaşı, Hindistan ərazisinin təxminən 18 faizini təşkil edən Himalay regionunun ölkədə baş verən təbii fəlakətlərin təxminən 35 faizinin payına düşdüyü qeyd olunur.
Günay
Şərhlər