Meksikanın mərkəzində yerləşən emal müəssisəsinin əməkdaşları hər gün 5,5 ton atılmış plastik butulka və köhnə oyuncaqları möhkəm tikinti materiallarına çevirirlər. Bu üsul aztəminatlı ailələrin daha yaxşı mənzil əldə etməsinə kömək edir və eyni zamanda yerli tullantı poliqonlarına düşən zibillərin həcmini azaldır.

Qaynarinfo "The Times of India"ya istinadən xəbər verir ki, 2013-cü ildə Puebla ştatında sosial müəssisə “EcoDom” tərəfindən hazırlanan proses əridilmiş plastik tullantıları divar və damlar üçün möhkəm panellərə çevirir. Şirkət fəaliyyətə başladıqdan sonrakı üç il ərzində bələdiyyələrin mənzil proqramları çərçivəsində 500 otaq tikib və qonşu şəhərlərdə 300 tam yaşayış evinin inşası üçün dövlət müqavilələri əldə edib.

“Unreasonable Group” media təşkilatının hesabatına görə, şirkətin təsisçisi Karlos Daniel Qonsales eyni vaxtda iki problemi – ətraf mühitin çirklənməsini və əlçatan mənzil çatışmazlığını həll etmək məqsədilə bu biznesi yaradıb.

Qonsales əhalinin 64 faizinin yoxsulluq içində yaşadığı Pueblada böyüyüb. Onun sözlərinə görə, uşaqlıqdan ətrafındakı nəzarətsiz tullantıların fəsadlarını görüb.

“Uşaqlıqda bütün bu plastik tullantıları və onların həm insanlar, həm də heyvanlar üçün yaratdığı çirklənməni gördüyümü xatırlayıram. Mən həmişə ətraf mühitə qayğı göstərmişəm və buna görə də bu problemin həllini yaratmalı və ona rəhbərlik etməli olduğuma qərar verdim”, deyə Qonsales bildirib.

Tullantılar tikinti panellərinə çevrilir

Meksika dünyada plastik istehlakına görə 12-ci yerdədir. Ölkədə hər il 5 milyon tondan çox plastik tullantı yaranır. Dünya Bankının hesablamalarına görə, 11,5 milyon meksikalı ifrat yoxsulluq şəraitində yaşayır və gündə 1,25 dollar və ya daha az vəsait xərcləyir. Bu səbəbdən insanların böyük hissəsi təhlükəsiz və əsas yaşayış şəraitindən məhrumdur.

“Yüksək yoxsulluq və sosial təcrid problemlərinin olduğu bir regionda yaşayıram. Bəzi insanlar həqiqətən də dəhşətli şəraitdə, hətta ev adlandırılması mümkün olmayan yerlərdə yaşayırlar. Mənim məqsədim çox aydındır. İnanıram ki, mümkün qədər çox insana ifrat yoxsulluqdan çıxaraq ləyaqətli həyat qurmağa kömək edə və eyni zamanda ölkəmi tullantılardan təmizləyə bilərəm”, deyə Qonsales bildirib.

Tikinti panellərinin hazırlanması üçün işçilər müxtəlif növ istifadə olunmuş plastikləri toplayaraq çeşidləyirlər. Qızdırılarkən zəhərli tüstü buraxa biləcək materiallar prosesdən çıxarılır.

Daha sonra xüsusi maşın seçilmiş plastikləri kiçik və eyni ölçülü hissələrə doğrayır. İşçilər bu materialları temperaturu 350 dərəcə Selsiyə çatdırılmış sənaye sobalarına yerləşdirirlər.

Plastik sobada 30 dəqiqə qaldıqdan sonra əridilmiş material hidravlik presə köçürülür. Pres onu sıxaraq təxminən 2,4 metr uzunluğunda, 1,2 metr enində və 2,5 santimetr qalınlığında bütöv panellərə çevirir.

Puebladakı zavod gündə 120 panel istehsal edir. Bununla da əks halda poliqonlara gedə biləcək tonlarla tullantı yenidən dövriyyəyə cəlb olunur.

Sahəsi 40 kvadratmetr olan tam yaşayış evinin tikintisi üçün 80 panel tələb olunur. Belə evdə iki yataq otağı, hamam, qonaq otağı və mətbəx yerləşir.

“İki ton plastikdən istifadə olunan bir evin tikintisi cəmi yeddi gün çəkir”, deyə Qonsales bildirib.

O, hazır materialın möhkəmliyini və digər üstünlüklərini də vurğulayıb: “Ev istiliyi qoruyur, xərcləri aşağıdır, ətraf mühit üçün çox uyğundur və dağılmadan 100 il xidmət edə bilər. Bunlar üstünlüklərimizdən yalnız bir neçəsidir”.

Yerli hakimiyyət orqanları vasitəsilə əlçatan mənzil

“EcoDom” yalnız özəl tikinti şirkəti kimi fəaliyyət göstərmir. Şirkət tikinti panellərini birbaşa yerli hakimiyyət orqanlarına və subsidiyalı sosial mənzil proqramlarında iştirak edən qeyri-hökumət təşkilatlarına təqdim edir.

“Unreasonable Group”un məlumatlarına görə, dam panellərinin qiyməti 600 Meksika pesosu, xarici divar panellərinin qiyməti 650 peso, daxili panellərin qiyməti isə 500 pesodur.

Dövlət mənzil proqramları çərçivəsində müəyyən meyarlara cavab verən aztəminatlı ailələr iki yataq otağı olan hazır ev üçün təxminən 5 min peso ödəyirlər.

İlk böyük bələdiyyə layihəsi Puebla ştatının Uauçinanqo şəhərində başlayıb. Yerli hakimiyyət “EcoDom”u 500 otağa əlavə hissənin tikintisi üçün panellərin tədarükünə cəlb edib. Hər əlavə hissənin sahəsi təxminən 12,5 kvadratmetr olub.

Bundan sonra Çikonkuautlidə rəsmilər şirkətlə təxminən 42,7 kvadratmetr sahəsi olan 150 fərdi evin tikintisi üçün müqavilə bağlayıblar.

Daha sonra eyni həcmdə layihə Pauatlan şəhərinin rəhbərliyi ilə də imzalanıb və daha 150 evin tikintisi nəzərdə tutulub.

Şirkətin fəaliyyəti regionda qeyri-formal tullantı toplayanların gəlir əldə etmə üsulunu da dəyişən yeni təchizat zəncirinin yaranmasına səbəb olub.

Qeyri-formal tullantı toplayanlara daha yüksək ödəniş

Meksikada qeyri-formal tullantı toplayanlar ənənəvi olaraq təkrar emal şirkətlərindən çox az pul alırlar. Bəziləri topladıqları hər kiloqram plastikə görə cəmi 1,5 peso, yəni təxminən 6 sent qazanır.

Zavodun sabit plastik tədarükünü təmin etmək üçün “EcoDom” satınalma müqavilələri bağlayaraq yerli tullantı toplayanlara daha yüksək ödəniş etməyə başlayıb.

Şirkət hər kiloqram üçün daha yüksək qiymət təklif etməklə regiondakı bəzi müstəqil tullantı toplayanların gəlirlərini demək olar ki, iki dəfə artırıb.

Bu sistem həm də zavodun gündəlik 5,5 ton plastiklə təmin olunmasına imkan verir. Beləliklə, materialın poliqonlara və su hövzələrinə düşməsinin qarşısı alınır.

“Unreasonable Group”un məlumatlarına əsasən, dünyada istehsal olunan plastikin 5 faizindən də az hissəsi təkrar emal olunur və ya poliqonlara düşmür. Hər il 10–20 milyon ton plastik okeanlara daxil olur. Sintetik materialların bəzi növlərinin parçalanması isə 1000 ilə qədər davam edə bilər.

Modeli Puebla hüdudlarından kənara yaymaq

Pueblada fəaliyyətini qurduqdan sonra Qonsales zavodun istehsal gücünü artırmaq, daha böyük milli müqavilələr bağlamaq və nəticədə bu tikinti modelini mənzil çatışmazlığı ilə üzləşən digər ölkələrdə tətbiq etmək istədiyini bildirib.

“Bu, həndəsi silsilə ilə böyüyə bilər. Ölkəmdə tullantı problemi çox böyükdür. Bütün dünyada tullantıların həcmi çox yüksəkdir. Gələn il şirkətin miqyasını 10 dəfə böyütmək istəyirəm. Əvvəlcə Meksikaya diqqət yetirəcəyik, lakin 3–5 il ərzində digər ölkələrin bazarlarına çıxmaq istəyirik. Yoxsulluq hər yerdə mövcuddur. Dünya hamının evidir və bu biznesi genişləndirmək üçün mübarizə aparmağa dəyər. Həyatımın qalan hissəsini buna həsr edəcəyəm”, deyə Qonsales bildirib.

Şirkətin istehsal göstəriciləri və yerli hakimiyyət orqanları ilə bağladığı müqavilələr göstərir ki, təkrar emal texnologiyasının dövlət tərəfindən mənzil tikintisinə dəstəklə birləşdirilməsi tullantıları yaşayış evlərinin tikintisi üçün istifadə olunan materiallara çevirməyə imkan verə bilər.

Aydın