Atlantik okeanında planetin müxtəlif bölgələri arasında istilik daşıyan cərəyanlar sistemi qlobal istiləşmə səbəbindən zəifləməkdə davam edir. Bunun nəticəsində bəzi bölgələrdə quraqlıqlar, digər ərazilərdə isə dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi kimi yeni iqlim fəsadları yarana bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, “Discover Wildlife” nəşrinin yazdığına görə, Atlantik meridional çevrilmə dövranı (AMOC) tropik enliklərdən Şimali Atlantikaya isti su daşıyan cərəyanlar sistemidir. Burada su soyuyur, duzluluğu və sıxlığı artır, okeanın dərinliklərinə enir və cənuba doğru hərəkət edir. Bu proses okeanda istiliyin paylanmasına və iqlimin formalaşmasına təsir göstərir.
Məhz bu dövran sayəsində Avropada qışlar digər hallarda olacağından daha mülayim keçir. Lakin okean temperaturunun dəyişməsi, yağıntıların artması və dəniz buzlarının daha sürətlə əriməsi okeana əlavə şirin suyun daxil olmasına səbəb olur. Nəticədə okean suyunun sıxlığı azalır, suyun dərinliklərə enməsi ləngiyir və cərəyanlar sistemi zəifləyir.
AMOC zəifləməyə davam edə bilər
İqlim modelləri istixana qazlarının konsentrasiyası artdıqca AMOC sisteminin XXI əsr ərzində zəifləyəcəyini proqnozlaşdırır.
Cərəyanların yavaşlaması okeanın atmosferdən karbon qazını udmaq qabiliyyətini də azalda bilər.
Böyük Britaniyanın Milli Okeanoqrafiya Mərkəzinin vurğuladığı kimi, bu halda atmosferdə daha çox istixana qazı qalır və iqlim dəyişikliyi sürətlənir.
Bununla belə, gələcək dəyişikliklərin dəqiq miqyası hələ də qeyri-müəyyəndir. ABŞ-nin Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) məlumatına görə, araşdırmalar son yüzillikdə AMOC sisteminin zəiflədiyini göstərir. Lakin alimlər sistemin bundan sonra da yavaşlayacağını, yoxsa tamamilə dayanacağını hələ əminliklə deyə bilmirlər.
NOAA-nın qeyd etdiyi kimi, “AMOC zəifləməyə davam edərsə, bunun iqlim üçün genişmiqyaslı nəticələri ola bilər”.
Tədqiqatçıların mümkün nəticələr arasında göstərdiyi hadisələrə Afrikanın cənubunda quraqlıqların yaranması və ABŞ-nin şərq sahillərində dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi daxildir.
Aydın
