Bir çox insan yaddaşın zəifləməsini, diqqətin cəmlənməsində çətinliyi və ya nitq pozuntularını koqnitiv geriləmənin ilk əlamətləri hesab edir. Lakin "Marie Claire” nəşrinin yazdığına görə, yeni tədqiqat göstərir ki, insanın əl yazısı da beynin yaşlanma prosesi haqqında məlumat verə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Portuqaliyanın Evora Universitetinin tədqiqatçıları araşdırmaya yaşlı yaş qrupundan olan 58 nəfəri cəlb ediblər. Onlardan 38-nə müxtəlif dərəcəli koqnitiv pozuntu diaqnozu qoyulub, qalan 20 iştirakçı isə koqnitiv baxımdan sağlam hesab olunub.

Tədqiqatın məqsədi koqnitiv zəifləmənin əlamətlərinin əl yazısında əks olunub-olunmadığını müəyyən etmək idi. Nəticələr 2026-cı ilin may ayında "Frontiers in Human Neuroscience” jurnalında dərc olunub.

Araşdırma zamanı iştirakçılara müxtəlif tapşırıqlar verilib. Onlardan nöqtə və xətlər çəkmək, həmçinin cümlələri köçürmək tələb olunub.

Lakin ən maraqlı nəticələr imla tapşırığı zamanı əldə edilib. İştirakçılar eşitdikləri cümlələri yazıblar. Bu proses eyni vaxtda diqqət, qısamüddətli yaddaş, eşidilən məlumatın emalı, dil funksiyaları və əl hərəkətlərinin koordinasiyasını tələb edir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, məhz buna görə bu tapşırıq beyində baş verən dəyişiklikləri daha həssas şəkildə əks etdirə bilir.

Nəticələr göstərib ki, koqnitiv zəifləməsi olan iştirakçılar qələmlə hər bir hərəkəti yerinə yetirmək üçün daha çox vaxt sərf ediblər. Bundan əlavə, onlar eyni hərfi və ya sözü yazmaq üçün daha çox sayda qısa hərəkətlər ediblər.

Müşahidələrə əsasən, bu iştirakçıların əl yazısı aşağıdakı xüsusiyyətlərlə seçilib:

* daha yavaş olub;

* daha çox xırda ştrixlərdən ibarət olub;

* daha az axıcı olub;

* hərəkət koordinasiyası zəifləyib.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət beynin hərəkət və koqnitiv sistemlərinin mürəkkəb tapşırıqlar zamanı əvvəlki kimi uzlaşmış şəkildə işləyə bilməməsi ilə əlaqəli ola bilər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Ana Rita Matiaş vurğulayıb ki, yalnız əl yazısına əsasən koqnitiv geriləməyə diaqnoz qoymaq mümkün deyil. Onun sözlərinə görə, əldə olunan nəticələr ümidvericidir. Lakin dəqiq nəticələr əldə etmək üçün daha geniş iştirakçı qrupu ilə əlavə tədqiqatların aparılması vacibdir.

Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, yaş artdıqca əl yazısının təbii şəkildə dəyişməsi normal haldır. Daha yavaş yazmaq və ya hərflərin kiçilməsi təkbaşına hər hansı xəstəliyin əlaməti hesab edilmir.

Bununla belə, tədqiqat göstərir ki, beynin funksional vəziyyəti gündəlik fəaliyyətlərin bir çoxunda özünü göstərə bilər. Əl yazısı yalnız insanın fərdi xüsusiyyətlərini deyil, bəzi hallarda sinir sisteminin vəziyyəti ilə bağlı mühüm məlumatları da əks etdirə bilər.

Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə bu istiqamətdə aparılacaq araşdırmalar koqnitiv geriləmənin erkən əlamətlərinin daha tez müəyyən edilməsinə və insanların vaxtında peşəkar tibbi yardım almasına kömək edə bilər.

Aydın