Yoğun bağırsaq (kolon) və düz bağırsaq xərçəngi artıq yalnız yaşlı insanlarda müşahidə edilmir. Son illərdə gənc yetkinlər arasında da bu xəstəliklərin yayılmasında nəzərəçarpacaq artım qeydə alınır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bağırsaq mikroflorasında baş verən dəyişikliklər bu prosesdə mühüm rol oynaya bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, uzun illər yoğun bağırsaq və düz bağırsaq xərçəngi "yaşlıların xəstəliyi” hesab olunurdu. Lakin son tədqiqatlar göstərir ki, bu xəstəliklər 45 yaşdan aşağı insanlarda da getdikcə daha çox rast gəlinir.

Alimlər xüsusilə bəzi bağırsaq bakteriyalarının istehsal etdiyi toksinlərin DNT-yə təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər.

Bağırsaq bakteriyalarının mümkün rolu

Qastroenterologiya üzrə mütəxəssis, dosent Süleyman Günay bu artıma diqqət çəkərək bildirib ki, bağırsaq mikroflorası prosesdə əhəmiyyətli rol oynaya bilər.

Onun sözlərinə görə, bəzi bakteriyaların istehsal etdiyi "kolibaktin” adlı toksin DNT-də zədələnmə izləri yarada bilər və gənc yaşlarda inkişaf edən kolorektal xərçənglə əlaqəli ola bilər. Bu ehtimal son araşdırmalarda xüsusilə vurğulanır.

Gənclərdə ən çox diqqətdən yayınan əlamət

Gənc yaşlarda anusdan qanaxma çox vaxt babasil kimi qiymətləndirilir. Defekasiya vərdişlərindəki dəyişikliklər isə stress və ya qidalanma ilə əlaqələndirilir.

Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, gənc yaş riskin olmaması demək deyil.

Aşağıdakı əlamətlər ciddi qəbul edilməlidir:

* Nəcisdə qan olması;

* Səbəbi izah olunmayan qanazlığı;

* Qəfil çəki itkisi;

* Yeni başlayan qəbizlik və ya ishal;

* Bağırsaq fəaliyyətində davamlı dəyişikliklər.

Son illərdə xüsusilə 45 yaşdan aşağı şəxslər arasında düz bağırsaq xərçənginin artması da diqqət çəkən məqamlardan biridir.

Risk yalnız genetik faktorlarla məhdudlaşmır

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, yoğun bağırsaq xərçəngi təkcə irsi amillərlə izah edilə bilməz. Həyat tərzi də mühüm rol oynayır.

Risk faktorları arasında aşağıdakılar göstərilir:

* Artıq çəki;

* Fiziki passivlik;

* Siqaret çəkmək;

* Alkoqol istifadəsi;

* Ultra emal olunmuş qidaların çox istehlakı;

* Qeyri-müntəzəm qidalanma;

* Antibiotiklərdən əsassız istifadə.

Bu amillər bağırsaq mikroflorasının balansını poza və xəstəlik riskini artıra bilər.

Müayinələri təxirə salmaq olmaz

Mütəxəssislər şikayət olmasa belə, 45 yaşdan sonra kolonoskopiya müayinəsinin aparılmasını tövsiyə edirlər. Ailə tarixçəsində yoğun bağırsaq xərçəngi olan şəxslərdə isə bu müayinələr daha erkən yaşlarda başlanmalıdır.

Kolonoskopiya yalnız erkən diaqnostika üçün deyil, həm də xərçəngə çevrilmə potensialı olan poliplərin vaxtında aşkarlanaraq götürülməsi üçün vacib hesab olunur. Beləliklə, bəzi hallarda xəstəliyin yaranmasının qarşısını almaq mümkündür.

Əməliyyatsız və orqanqoruyucu müalicə üsulu

Erkən mərhələdə aşkar olunan bəzi hallarda geniş cərrahi əməliyyata ehtiyac olmaya bilər. Bu zaman Endoskopik Submukozal Disseksiya (ESD) üsulu tətbiq edilir.

Bu metodun xüsusiyyətləri:

* Qarında kəsik aparılmır;

* Prosedur ağız və ya anus vasitəsilə həyata keçirilir;

* Xəstə toxuma bütöv şəkildə çıxarılır;

* Sağlam toxumalar maksimum dərəcədə qorunur.

ESD prosedurundan sonra xəstələr adətən qısa müddətdə evə buraxılır və gündəlik həyata qayıdış klassik cərrahi müdaxilə ilə müqayisədə daha sürətli olur.

Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu üsul hər xəstə üçün uyğun deyil. Müalicənin uğuru erkən diaqnostika, düzgün pasiyent seçimi və təcrübəli tibbi komandanın iştirakı ilə birbaşa bağlıdır.

Aydın