Təbiətin gizli qəhrəmanları: Qunduzlar iqlim böhranını necə dayandırır?

Qaynarinfo xəbər verir ki, yeni yayımlanan genişmiqyaslı bir araşdırma qunduzların inşa etdiyi bənd və göllərin sadəcə su yığan sadə strukturlar olmadığını ortaya qoyub. Bu qurğular əslində nəhəng karbon tutma mərkəzlərinə çevrilir. İsveçrənin şimalında qunduzların yaşadığı bir çay koridorunu araşdıran alimlər bu ərazilərin atmosferdən buraxılandan daha çox karbonu saxladığını müəyyən ediblər.

İsveçrədəki bu bölgə 2010-cu ildə qunduzlar gəlməzdən əvvəl adi bir daşqın yatağı idi. Heyvanların ağacları kəsərək bəndlər qurması ilə ərazi tamamilə dəyişib. Tədqiqatçılar suyun tərkibindəki karbonu, çöküntüləri və bitki örtüyünü analiz etdikdə gözlənilməz nəticə əldə ediblər. Kiçik sulak ərazinin ildə təxminən 100–130 metrik ton karbonu saxladığı müəyyən olunub. Bu rəqəm təxminən min barrel neftin istifadəsinə bərabər karbon qənaəti deməkdir. Mütəxəssislər qunduzların İsveçrədə uyğun ərazilərə yayılması halında ölkənin illik karbon emissiyasının təxminən 1,5 faizinin təbii yolla balanslaşdırıla biləcəyini bildirirlər.

Araşdırmanın baş müəllifi Lukas Hallberq bildirir ki, qunduzlar iqlim böhranını təkbaşına həll edə bilməz, lakin çay yataqlarını səssiz şəkildə effektiv karbon anbarlarına çevirirlər. Bahalı süni infrastruktur layihələri əvəzinə təbiətin öz axarına buraxılması həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan daha səmərəli seçim kimi önə çıxır. Sulak ərazilərin karbon buraxa biləcəyi ilə bağlı şübhələrə baxmayaraq, tədqiqat qunduz göllərinin uzunömürlü və sabit karbon tutma sahələri olduğunu göstərir.

Bundan əlavə, qunduzların faydası yalnız karbonu saxlamaqla məhdudlaşmır. Onlar sağlam sulak ərazilər yaradaraq çay ekosistemlərini daha dayanıqlı edir. Bu isə dağıdıcı meşə yanğınlarının yayılmasını çətinləşdirərək atmosferə əlavə karbon qarışmasının qarşısını alır.

Elm dünyasında illərdir belə bir zarafat var: "Əgər bir probleminiz varsa, onun üçün uyğun bir qunduz mütləq var.” Yeni nəticələr göstərir ki, insan müdaxiləsi olmadan qunduzların təbii həyatına imkan vermək planetin gələcəyi üçün ən güclü vasitələrdən biri ola bilər.