Dözümlülüyü artıran fiziki məşqlər həm qadınlarda, həm də kişilərdə qaraciyər sağlamlığını yaxşılaşdırır. Lakin yeni araşdırma göstərib ki, orqanizm bu faydalı təsirlərə müxtəlif bioloji mexanizmlər vasitəsilə nail olur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, ABŞ-ın Missuri Universitetinin Tibb fakültəsinin alimləri tərəfindən aparılan tədqiqatın nəticələri “Cell Reports” jurnalında dərc olunub.
Məlum olub ki, fiziki məşqlər qaraciyərin enerji istehsalında mühüm rol oynayan Krebs dövrünə fərqli təsir göstərir. Dişi siçovullarda bu prosesdə iştirak edən zülalların miqdarı artıb. Erkək siçovullarda isə mövcud zülalların kimyəvi quruluşunda dəyişikliklər daha çox müşahidə olunub. Başqa sözlə, dişilərdə enerji istehsalında iştirak edən zülalların sayı artdığı halda, erkəklərdə həmin zülalların fəaliyyəti dəyişib.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Missuri Universitetinin tibb, qidalanma və fiziki məşqlər fiziologiyası üzrə professoru Skott Rektor bildirib ki, bu fərqlər bir cinsin digərindən üstün olması demək deyil. Söhbət hüceyrələrin eyni enerji istehsalı prosesini müxtəlif yollarla tənzimləməsindən gedir.
Araşdırma göstərib ki, fərqli mexanizmlərə baxmayaraq, dözümlülük məşqləri hər iki cinsdə qaraciyərin sağlamlığına müsbət təsir edib. Qaraciyərdə yağ yığılması azalıb, xolesterinin emalı və orqanizmdən xaric edilməsi yaxşılaşıb, həmçinin fibrozla — qaraciyər toxumasında çapıqlaşma ilə əlaqəli göstəricilər zəifləyib.
Fibroz qaraciyərin uzunmüddətli zədələnməsi zamanı yarana və xəstəliyin irəliləməsi nəticəsində sirroz və ya qaraciyər xərçəngi riskini artıra bilər. Buna görə də məşqlərin qaraciyərdə çapıqlaşma ilə əlaqəli göstəriciləri azaltması tədqiqatın mühüm nəticələrindən biri hesab olunur.
Alimlər xolesterinin orqanizmdən xaric edilməsi baxımından da fərq aşkar ediblər. Erkək siçovulların orqanizmindən daha çox xolesterin xaric olunub. Bunun səbəbi hələ tam aydın deyil. Tədqiqatçılar gələcək araşdırmalarda hüceyrələrdəki enerji mübadiləsi dəyişikliklərinin bütün orqanizmin maddələr mübadiləsinə necə təsir etdiyini öyrənməyi planlaşdırırlar.
Nəticələr xüsusilə metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər piylənməsi xəstəliyi baxımından əhəmiyyətlidir. Əvvəllər alkoqolsuz yağlı qaraciyər xəstəliyi adlandırılan bu vəziyyət xroniki qaraciyər xəstəliklərinin ən geniş yayılmış formalarından biridir. Xəstəlik ağırlaşdıqda sirroz və qaraciyər xərçənginə səbəb ola bilər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, fiziki məşqlərin qaraciyər metabolizminə təsir mexanizmlərinin öyrənilməsi gələcəkdə qaraciyər xəstəliklərinin qarşısının alınması və müalicəsində daha fərdiləşdirilmiş yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.
Bununla belə, araşdırmanın siçovullar üzərində aparıldığını nəzərə almaq vacibdir. Nəticələrin insanlara nə dərəcədə şamil oluna biləcəyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Müəlliflərin əsas qənaəti isə budur ki, dözümlülük məşqləri hər iki cinsdə qaraciyər sağlamlığını yaxşılaşdırır, lakin bu təsir hüceyrə səviyyəsində fərqli mexanizmlərlə baş verir.
Günay
